Quyền tự do cư trú

Dân được quyền chọn chỗ cư trú

Áp lực dân nhập cư và giao thông đô thị ở những thành phố lớn luôn là chuyện đáng bàn. Bàn để làm sao nâng cao an sinh xã hội, bàn để làm sao người dân ngày càng có một cuộc sống tốt đẹp hơn chứ không phải bàn để “ngăn sông cấm chợ”.

HĐND TP.Đà Nẵng khóa VIII vừa thông qua nghị quyết tạm dừng giải quyết nhập hộ khẩu mới đối với trường hợp đang ở nhà thuê, mượn, ở nhờ nhà người khác và không có việc làm ổn định… cho thấy chính quyền địa phương đang dùng biện pháp hành chính cản trở quyền tự do cư trú trái với quy định trong đạo luật cao nhất: Hiến pháp.

Đất lành chim đậu. Đó là quy luật chung. Quyền mưu sinh và quyền mưu cầu hạnh phúc, quyền chọn lựa di chuyển từ nơi khó khăn đến nơi thuận lợi là một quy luật của sự phát triển, không chỉ phạm vi quốc gia mà còn là vấn đề quốc tế. Đây không chỉ là nhu cầu của những người nghèo di cư mà còn là nguồn lực thu hút người tài đáp ứng cho công cuộc xây dựng và phát triển của các thành phố lớn. Chẳng lẽ điều này, Đà Nẵng, vốn nổi tiếng là địa phương luôn cởi mở, năng động, sáng tạo với những sáng kiến mới mẻ đi đầu cả nước, lại không hề biết?

Hiến pháp, luật Cư trú và các nghị định hướng dẫn chi tiết thi hành luật này đã quy định cụ thể: công dân đang tạm trú, có chỗ ở hợp pháp tại thành phố trực thuộc trung ương và đã tạm trú liên tục tại chỗ ở đó từ một năm trở lên thì đủ điều kiện để được nhập hộ khẩu. Nơi đề nghị đăng ký thường trú (nhập hộ khẩu) phải là nơi đang tạm trú. Chỗ ở hợp pháp có thể thuộc quyền sở hữu, sử dụng của công dân hoặc được cơ quan, tổ chức, cá nhân cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ.

Quy định của Hiến pháp, luật và dòng chảy chung của xã hội là như thế. Vậy mà, bỗng dưng Đà Nẵng lại đi ngược lại. Thay vì tạo điều kiện để những người nghèo có cơ hội cải thiện cuộc sống, thì ở Đà Nẵng, họ lại trở thành gánh nặng và thuộc diện cấm nhập. Chưa hết, những người có tiền án, tiền sự cũng bị kỳ thị. Họ bị tước bỏ quyền nhân thân, quyền bình đẳng giữa con người với con người một cách trái pháp luật và đầy đau đớn, thay vì cần được tái hòa nhập cộng đồng, được tạo nơi ăn, chốn ở, việc làm ổn định.

Không quản lý được thì cấm không chỉ cho thấy sự yếu kém trong quản lý và tư duy của chính quyền địa phương. Bởi lẽ, không vì quy định này mà người dân nhập cư sẽ hạn chế đến sống, làm việc ở các thành phố lớn. Người nhập cư vẫn cứ nhập cư và sống ngoài sự kiểm soát. Thử nghĩ, nếu địa phương nào cũng làm như Đà Nẵng thì xã hội sẽ ra sao?

Lê Nga

Link: http://www.thanhnien.com.vn/pages/20111225/quyen-tu-do-cu-tru.aspx

+ + + + +

Đà Nẵng làm trái Luật Cư trú

(xin trích 1 phần)

Chắc rằng Đà Nẵng muốn dùng hộ khẩu để hạn chế lượng người nhập cư đến TP này. Thế nhưng họ không thể cấm người nhập cư đăng ký tạm trú mà nếu vậy thì người nhập cư vẫn cứ tiếp tục ở, tiếp tục đến và họ vẫn cứ phải chấp nhận. Vậy đặt ra rào cản hộ khẩu có ích gì!

Trước đây, TP.HCM từng dùng hộ khẩu để siết dân nhập cư theo kiểu muốn nhập hộ khẩu thì phải có nhà, muốn có nhà thì phải có hộ khẩu. Gây khó khăn như thế trong một thời gian dài nhưng TP.HCM cũng không giảm được dòng người nhập cư và sau đó thì TP.HCM buộc phải thực hiện đúng Luật Cư trú chứ không thể làm khác đi.

Nếu muốn trung ương xem xét lại Luật Cư trú để đáp ứng yêu cầu quản lý của các TP lớn thì Đà Nẵng phải kiến nghị và chờ có quyết định chính thức mới được thực hiện. Đà Nẵng không thể tự dừng đăng ký mới vô thời hạn vì vừa trái luật vừa không được lòng dân.

Ở nước ngoài, muốn kiểm soát được lượng người đến các TP lớn cư trú, người ta chủ yếu dùng biện pháp kinh tế chứ không dùng biện pháp hành chính. Như ở Nhật, nơi tôi từng du học một thời gian dài, các tỉnh đều có trường ĐH, nhà máy, bệnh viện… với chi phí vừa phải. Trong khi đó, cũng với những dịch vụ tương ứng nhưng Tokyo thu rất đắt. Chênh lệch này sẽ buộc mỗi người có những cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng khi muốn đến thủ đô sống.

Thay vì hạn chế nhập hộ khẩu, Đà Nẵng nên nghiên cứu cách làm khác đánh vào túi tiền của người nhập cư thì sẽ khả thi hơn.

Việc siết hộ khẩu đối với dân nhập cư là vi phạm Luật Cư trú. Bởi lẽ theo Điều 3 luật này thì công dân có quyền tự do cư trú. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 20 luật này và Nghị định hướng dẫn thi hành số 56/2010 thì công dân được đăng ký thường trú tại TP trực thuộc trung ương nếu có chỗ ở hợp pháp tại TP đó và tạm trú liên tục tại chỗ ở đó từ một năm trở lên. Chỗ ở hợp pháp có thể thuộc quyền sở hữu của công dân hoặc được cơ quan, tổ chức, cá nhân cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ theo quy định của pháp luật. Như vậy, đối tượng thuê, mượn, ở nhờ nhà được quyền nhập hộ khẩu nếu có đủ các điều kiện luật định.

Thêm nữa, khoản 1 Điều 1 Nghị định 56/2010 có quy định UBND các cấp có trách nhiệm ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản khác thuộc thẩm quyền có liên quan đến quy định về hộ khẩu phải bảo đảm đúng với Luật Cư trú và các văn bản hướng dẫn Luật Cư trú; không được làm hạn chế quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Tóm lại, khi Luật Cư trú và các văn bản hướng dẫn luật này cho phép người nhập cư được quyền đăng ký thường trú thì Đà Nẵng không thể viện lẽ cần nguồn nhân lực chất lượng cao để hạn chế quyền này của họ.

Link: http://www.baomoi.com/Home/ThoiSu/www.phapluattp.vn/Da-Nang-lam-trai-Luat-Cu-tru/7604538.epi

+ + + + +

Update 2/3/2012

Nếu 62 tỉnh thành khác cũng làm như Đà Nẵng…

Vậy là cuối cùng cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (KTVBQPPL) của bộ Tư pháp – sau khi tập hợp ý kiến của các cơ quan liên quan gồm uỷ ban Pháp luật của Quốc hội, vụ Pháp luật của Văn phòng Quốc hội, vụ Pháp luật của Văn phòng Chính phủ, tổng cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự an toàn xã hội – bộ Công an, và nhiều cục, vụ liên quan – đã có văn bản báo cáo lên bộ trưởng bộ Tư pháp về kết quả kiểm tra tính hợp pháp của một số nội dung trong nghị quyết 23 của HĐND thành phố Đà Nẵng ngày 23.12.2011.

Theo đó, có ít nhất bốn quy định trong nghị quyết nói trên là trái luật, trái thẩm quyền. Đó là: tạm dừng giải quyết đăng ký thường trú mới vào khu vực nội thành đối với các trường hợp chỗ ở là nhà thuê, mượn, ở nhờ mà không có nghề nghiệp hoặc có nhiều tiền án tiền sự; tạm dừng đăng ký mới đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ cầm đồ; cấm chuyển nhượng căn hộ chung cư, nếu vi phạm sẽ bị cưỡng chế thu hồi; phạt nặng và tạm giữ phương tiện 60 ngày đối với học sinh chưa đủ tuổi theo quy định đi xe gắn máy.

Được nhiều người quan tâm hơn cả vì động chạm tới một trong những quyền tự do căn bản của công dân là quyền tự do cư trú, quy định tạm dừng cho đăng ký thường trú trong khu vực nội thành của nghị quyết 23 được báo cáo của cục KTVBQPPL kết luận là “không có cơ sở pháp lý và trái với quy định của pháp luật về cư trú”. Đại diện vụ Pháp luật thuộc Văn phòng Chính phủ cho rằng, các quy định về thẩm quyền “phân bổ dân cư” và “quyết định biện pháp quản lý dân cư” của HĐND là quy định chung, khi HĐND đưa ra nghị quyết để quy định cụ thể một nội dung nào đó thì phải tuân theo luật ban hành sau và các quy định pháp luật trong từng lĩnh vực. Ông Đặng Đình Luyến, phó chủ nhiệm uỷ ban Pháp luật của Quốc hội, còn cho rằng có nhiều biện pháp để phân bổ dân cư nhưng bất cứ biện pháp nào cũng phải tuân thủ luật Cư trú.

Như vậy, có thể nói, việc HĐND thành phố Đà Nẵng đặt ra quy định nói trên là một hình thức hạn chế quyền tự do cư trú của công dân. Quy định đó đã “treo”, đã “tạm dừng” một trong các quyền tự do căn bản của công dân được quy định trong Hiến pháp, luật Cư trú và nghị định hướng dẫn thi hành luật. Hai quy định khác trong nghị quyết 23 của HĐND thành phố Đà Nẵng liên quan tới dịch vụ cầm đồ và chuyển nhượng căn hộ chung cư cũng “tạm dừng” các quyền của công dân như vậy.

Lý giải việc đưa ra quy định “tạm dừng” cho đăng ký thường trú vào các quận nội thành, ông Nguyễn Bá Sơn, giám đốc sở Tư pháp Đà Nẵng, cho rằng các đại biểu HĐND đã thảo luận và biểu quyết thông qua nội dung này xuất phát từ tình hình thực tế là những năm qua, một bộ phận lớn dân nhập cư là người không nghề nghiệp, không nhà cửa, không có chỗ ở ổn định hoặc có tiền án, tiền sự, làm cho sức chịu đựng của hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục bị quá tải. Thêm vào đó, tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật và tội phạm hình sự trên địa bàn diễn biến phức tạp, trật tự an toàn bị đe doạ. Một số mục tiêu thành phố đã đạt được trong 15 năm qua hoặc mục tiêu đặt ra trong những năm tới có nguy cơ bị phá vỡ hoặc không thể thực hiện.

Tuy nhiên, những thực tế, khó khăn, vấn nạn nói trên không phải là vấn đề của riêng Đà Nẵng mà có thể bắt gặp ở bất kỳ thành phố lớn nào. Những mục tiêu mà Đà Nẵng đặt ra, các địa phương khác cũng có thể đặt ra, bởi ai cũng muốn địa phương mình lập được thành tích. Tuy nhiên, nếu tất cả các thành phố lớn hoặc 62 tỉnh thành khác cũng làm như Đà Nẵng với lý do đặc thù của địa phương thì hẳn luật lệ của nhà nước Việt Nam sẽ không còn là một thể thống nhất mà như một tấm mền, mạnh ai nấy căng kéo theo nhu cầu, ý thích riêng của địa phương.

Vô hình trung, luật bị vô hiệu hoá. Đó là điều xa lạ với một nhà nước pháp quyền hiện đại, trong đó mọi tổ chức, đơn vị, cá nhân nhà chức trách khi muốn đưa ra một quyết định nào đều trước hết phải soát xét xem nó có phù hợp với Hiến pháp và pháp luật không, chứ không thể dựa trước hết trên cái gọi là đặc thù địa phương.

Tư duy và biện pháp quản lý nhà nước, nếu dựa trước hết trên đặc thù địa phương, thì cũng giống như quản trị trong doanh nghiệp gia đình, dựa trên sự thuận tiện cho chủ doanh nghiệp nhưng không phù hợp với quản trị trong doanh nghiệp đại chúng, vốn phải được quản trị chính quy theo điều lệ, quy chế hẳn hoi. Đó cũng là thứ tư duy lệ làng chỉ hợp lý trong bối cảnh nhà nước phong kiến, khi làng xã tìm cách giành lấy chút quyền tự chủ khỏi nhà nước trung ương tập quyền hà khắc. Mặt khác, Việt Nam cũng không phải là một nhà nước liên bang với 63 tỉnh thành là 63 tiểu bang có quyền đề ra luật lệ nội trị riêng.

Tất cả điều đó không có nghĩa từng địa phương không có quyền năng động, chủ động trong quản lý điều hành. Nhưng mọi sự năng động, mọi nỗ lực chủ động trước hết phải soi vào Hiến pháp và pháp luật xem nó có phù hợp, bằng không nó sẽ bào mòn nền tảng của nhà nước pháp quyền. Nếu pháp luật tỏ ra bất cập, không còn phù hợp với thực tế, chẳng hạn như quyền hạn dành cho chính quyền đô thị vốn khác xa chính quyền ở nông thôn, nhưng chưa được pháp luật quy định, thì quyền và nhiệm vụ của chính quyền địa phương là đấu tranh trong vòng pháp luật để sửa đổi, bổ sung pháp luật cho phù hợp với thực tiễn chứ không phải là bỏ qua Hiến pháp và pháp luật.

Quỳnh Yên

Link: http://sgtt.vn/Goc-nhin/161384/Neu-62-tinh-thanh-khac-cung-lam-nhu-Da-Nang.html

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: