Einstein học ở Vĩnh Phúc, cuộc đời ông sẽ ra sao? – Hà Văn Thịnh

Các nhà tâm lý giáo dục học nghĩ sao khi việc không cho học sinh kém thi ĐH là đòn đánh tàn nhẫn vào lòng tự trọng của con người? Đó là sự xúc phạm về nhân phẩm, có thể gây nên những hậu quả và hệ lụy khó lường.

Chủ trương mới đây của Sở Giáo dục tỉnh Vĩnh Phúc không cho học sinh kém đăng ký thi đại học với lý do là bớt tốn kém cho gia đình học sinh, “định hướng” cuộc đời hộ cho các em khiến cho không ít người bất bình.

Vi phạm quyền được học?

Vì chủ trương này- vô tình đã “khai tử” niềm hy vọng của một bộ phận thế hệ trẻ. Hơn nữa, dù xét dưới bất kỳ góc độ nào đi nữa thì “can thiệp” thô bạo đến cuộc đời các em, nhân danh khuyên nhủ của người thầy, cũng vẫn là vi phạm nhân phẩm, vi phạm quyền được học của học sinh, mà Luật Giáo dục không hề quy định, cũng là điều khó có thể chấp nhận!

Trước hết, người viết bài này xin được bật mí một “bí mật” đã từng công bố: Nếu không có sự cứu xét đầy trách nhiệm, và đầy tính nhân văn của Trưởng ty Giáo dục (cũ) của tỉnh Nghệ An là ông Nguyễn Tài Đại thì tôi đã kết thúc cái sự học của mình từ hồi lớp 7(!).

Số là thi chuyển cấp lên lớp 8, tôi được 8 điểm văn, 4 điểm toán = trượt. Thầy Nguyễn Tài Đại đã xem xét và kết luận rằng vì tôi đoạt giải nhất học sinh giỏi văn thành phố Vinh lớp 7, nên ưu tuyên tuyển thẳng cho dù theo nguyên tắc là trượt.

Nói như thế để thấy rằng cái kém của môn học này, không kém ở môn học kia; thất thế lĩnh vực A về cơ hội nhưng lại tỏ ra vượt trội ở điều kiện B là điều không hề hiếm.

Mặt khác, sai lầm của nền giáo dục nước ta là đã tạo ra vô số học sinh “kém” không đúng như đòi hỏi của cuộc đời: Tôi không thích học toán, sao từ cấp trung học cơ sở, chẳng cho tôi học ban C? Cách làm này thật ra là  cũ mòn vì hàng loạt nước trên thế giới đã áp dụng từ đời thuở đời thuở nào…

Còn nếu người thầy muốn tư vấn, hướng nghiệp cho các em, hãy tư vấn, hướng nghiệp từ lúc các em mới bước vào cấp THPT. Không thể đánh đùng một cái, không cho các em đăng ký thi ĐH, với lý do tốn kém cho… gia đình họ!

Người lớn chúng ta, nhất là ngành GD không có quyền “đóng sập” cánh cửa cuộc đời với bất kỳ ai, cho dù người đó kém cỏi cách mấy. Đây không chỉ là pháp lý, cái ứng xử tối thiểu về mặt văn hóa mà còn là nguyên tắc đạo đức tối thượng, theo cách nói của GS Michael Sandle – Đại học Harvard.

“Không có học sinh dốt, chỉ có người thầy dốt”

Tại sao không nghĩ rằng học sinh kém do rất nhiều nguyên nhân khác nhau (như trường hợp tương tự đã nêu), mà không ít em trong số đó, do người thầy, do nhà trường, do ngành GD?

Có một GS nổi tiếng đã nói: Không có học sinh dốt, chỉ có người thầy dốt! Để nhấn mạnh tới cái trách nhiệm tận cùng của người thầy, của nhà trường. Và cũng là của ngành GD. Tại sao, thầy kém, nhà trường kém, GD kém, người phải chịu lại chính là các em học sinh?

Có những nguyên nhân mà nếu điều kiện, hoàn cảnh GD thay đổi, chúng ta hoàn toàn đủ cơ sở để lấp đầy những thiếu hụt về kiến thức cho các em. Chẳng hạn thời trẻ, nếu tôi bỏ công sức để dùi mài kinh sử, học thật lực ba môn thi ĐH mà tôi đam mê, có cơ hội, thì hoàn toàn đủ khả năng để thay đổi số phận của mình.

Biết bao học sinh giỏi toán nhưng dốt tệ hại môn lịch sử, môn kỹ thuật nông nghiệp, môn thể dục? Hàng chục môn học là hệ quy chiếu để phân loại dốt – khá – giỏi, có thật đúng hay chưa?

Trong cuộc đời, một người không thể làm nổi một câu thơ nhưng hoàn toàn đủ khả năng để làm ra một loại máy móc mới là bình thường. Ai cũng biết A. Einstein thi trượt phổ thông mặc dù rất giỏi toán và lý.

Nếu Einstein học ở Vĩnh Phúc bây giờ, cuộc đời ông sẽ ra sao?

Điều rất cần phải nhấn mạnh là, không ít địa phương, cứ nhân danh “sáng tạo” rồi đưa ra hết thay đổi này đến thay đổi khác, làm dân khổ bởi những quy định… bất chấp luật pháp(!?) Làm sao có thể chấp nhận một cơ chế hành chính đứng trên luật?

Luật pháp không cho phép tồn tại cái gọi là “quyền” của cơ quan giáo dục cấp tỉnh muốn xoay vần, đảo lộn cuộc đời của lớp trẻ như thế nào tùy ý.

Chẳng lẽ người ta muốn thử nghiệm một cái gì đó có cái tên đẹp đẽ là “mới” bằng cách thí nghiệm ngay trên cuộc đời của ai đó – tức là dùng con người như là một công cụ để biện minh cho việc làm vô lý của mình?

Điều cuối cùng – cũng là điều quan trong nhất: Các nhà tâm lý giáo dục học nghĩ sao khi việc không cho học sinh kém thi ĐH là đòn đánh tàn nhẫn vào lòng tự trọng của con người? Đó là sự xúc phạm về nhân phẩm, gây nên những hậu quả và hệ lụy khó lường.

Những học sinh bị xã hội (Sở Giáo dục tỉnh Vĩnh Phú) loại bỏ công khai, trực tiếp sẽ bị ám ảnh suốt đời về cái kiếp sống kém cỏi suốt đời. Đó là chưa nói đến cái shock của lứa tuổi trẻ chưa qua, nghĩ xa chưa đến, nếu quẫn trí, hành động bột phát…, thì sẽ ra sao?

Một nhà hiền triết đã nói rằng, mất tiền bạc có thể kiếm lại lúc khác, trong hoàn cảnh khác. Mất của cải có thể sắm lại, mất người yêu biết đâu là cơ hội để có hạnh phúc đáng trân trọng hơn…. Nhưng nếu để mất niềm tin thì sẽ mất tất cả!

Không một ai có quyền tước bỏ niềm tin của người khác, tước bỏ sự hy vọng chứng tỏ mình trước thử thách, về nỗ lực cố gắng trước sự ngặt nghèo, về ước mong thay đổi của một con người!

Link: http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/tuanvietnam/68065/einstein-hoc-o-vinh-phuc–cuoc-doi-ong-se-ra-sao-.html

+ + + + +

Thêm bài : Tại sao lại “không thể”… ?

Sở dĩ phải đặt câu hỏi này bởi mới đây, sau câu chuyện ” Học kém không cho thi Đại học” ở Vĩnh Phúc vừa qua, một quan chức của Bộ GD- ĐT đã đăng đàn quả quyết rằng “Chúng ta không thể chọn nghề thay học sinh” (!). Nói như vậy không sai, nhưng xét ở nhiều khía cạnh, khẳng định này không phù hợp với thực tế hiện nay.

Thứ nhất, ai cũng biết xuất phát từ những bất cập trong thi cử, mà từ năm 2007, Bộ GD- ĐT đã đưa ra chủ trương tiến tới tổ chức kỳ thi gộp ” 2 trong 1” (gộp kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH- CĐ). Tất nhiên, đã 5 năm trôi qua chủ trương này vẫn không thể thực hiện được, bởi dư luận vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều. Luồng ý kiến thứ nhất cho rằng hai kỳ thi hai mục đích, hai tính chất khác nhau hoàn toàn, nếu gộp lại thì kết quả của một kỳ thi sẽ không phản ánh đúng thực lực của học sinh. Luồng ý kiến thứ hai cho rằng, việc tổ chức riêng hai kỳ thi sẽ là vô cùng tốn kém, lãng phí và gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội. Sự tốn kém ấy thế nào, hẳn nhiều người đã rõ. Nhưng bài báo này muốn nhấn mạnh tới chất lượng của TS dự thi cũng như chất lượng “đầu vào” của các trường ĐH- CĐ. Sở dĩ điệp khúc TS “ảo” năm nào cũng là sự đau đầu của các trường, bởi một trong số các nguyên nhân khiến TS bỏ thi là khi nộp hồ sơ, học sinh THPT chưa thi tốt nghiệp. Thời điểm dự thi ĐH, nhiều em trong số đó không đủ điểm tốt nghiệp nên làm sao mà dự thi ĐH được. Cho dù Bộ GD- ĐT có tổ chức thêm một kỳ thi tốt nghiệp lần 2, thì những học sinh ” đỗ vớt” ấy cũng chỉ có thể dự thi CĐ hoặc TCCN mà thôi…
Ấy là chưa kể rất nhiều học sinh THPT, cả 3 năm đều chỉ đạt học lực trung bình hoặc yếu kém. Trầy trật mãi mới đỗ tốt nghiệp THPT, dự thi ĐH- CĐ chỉ để giải quyết khâu “oai”, để ” đi thi cho biết thế nào là Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng…”, để ” thử sức” cho vui… chứ không dám mơ gì đến đỗ đạt. Như thế vừa lãng phí tiền bạc của cha mẹ, vừa tốn công sức mà phỏng có ích gì…
Thứ hai, cũng xuất phát từ thực trạng thi cử, xuất phát từ yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng với đòi hỏi của xã hội mà đã từ dăm năm trở lại đây, ngành giáo dục chú trọng hơn đến vấn đề phần luồng học sinh sau THCS và THPT. Đây là một chủ trương hoàn toàn đúng đắn, vừa góp phần đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực hiện tại của nước nhà, vừa góp phần gỡ rối, giúp học sinh chọn ngành nghề phù hợp khi đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời. Chủ trương là như vậy, nhưng việc tổ chức phân luồng chưa được các địa phương, các nhà trường hưởng ứng nhiệt tình. Có nhiều nguyên nhân khiến cho chủ trương phân luồng khó đi vào thực tế. Đơn cử như tâm lý người học chưa mặn mà với học nghề; thiếu giáo viên dạy nghề; cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy nghề trong các trường phổ thông không còn phù hợp…
Giữa muôn vàn cái khó khiến chính Bộ GD- ĐT cũng đang còn loay hoay chưa tìm được giải pháp, đã có một vài địa phương đi tiên phong trong việc phân luồng. Xét trên thực tế, việc phân loại học sinh không đủ trình độ học tiếp lên ĐH- CĐ, vận động họ vào học trong các trường nghề, trường TCCN là hoàn toàn có sơ sở. Đấy mới là cái đích hướng tới của phân luồng. Mở ra nhiều trường nghề ở khắp các địa phương để thu hút học sinh tốt nghiệp THCS, THPT cũng là vì mục đích hướng tới của phân luồng. Trường lớp mở ra để không có người học, để vẫn cố đeo đuổi những ước mơ quá khả năng của mình, thì phân luồng còn có ý nghĩa gì nữa? Thực tế cũng cho thấy, hiện có không ít sinh viên tốt nghiệp ĐH không thể xin được việc làm, đành phải quay trở lại với việc học nghề để mưu sinh. Như thế thì rõ ràng học ĐH đâu phải con đường “long lanh” nhất để kiếm sống.
Vậy thì tại sao lại không thể chọn nghề thay học sinh khi ở độ tuổi các em mọi suy nghĩ vẫn còn thiên về cảm tính? Cần phải hiểu phân luồng hôm nay là chúng ta đang góp phần tạo ra nguồn nhân lực cho xã hội hàng chục năm sau, cho cả một thế hệ chứ không phải việc nói chơi rồi để đấy. Nếu nhận thấy tầm quan trọng của chủ trương phân luồng, cũng nên quyết tâm ráo riết để đạt cho được cái đích đã đặt ra. Không nên đưa ra chủ trương rồi mà vẫn nói tuỳ hứng, nước đôi kiểu ” Thì chủ trương là thế, nhưng không thể làm như thế…”
Hương Lê
+ + + + +

“Cấm” thi đại học: Thật hay đùa?

Học mà không được thi, chắc chắn các em sẽ mất đi động lực học tập trong suốt cuộc đời mình sau này, chứ không chỉ khi còn là học sinh. Nó sẽ để lại hậu quả tâm lý tiêu cực không chỉ cho bản thân các em. Thi mà trượt khác hẳn với không được dự thi.

Mùa thi nào cũng có tin… giật gân. Năm ngoái là chuyện nhiều điểm không (0) với môn Sử, nay lại là chuyện một sở giáo dục tỉnh nọ định không cho học sinh “có học lực kém” đăng ký dự thi đại học. Và còn chuyện gì nữa đây?

Trước hết, phải nói rằng chủ trương này có thể xuất phát từ ý định tốt. Qua quá trình đánh giá thường xuyên, giáo viên có thể ước định (assess) rằng học sinh nào đó có thể hoặc không thể vượt qua được kỳ thi X nào đó.

Tuy nhiên, những ước định ấy vẫn mang tính chủ quan và chủ trương này sẽ mang lại những điều phức tạp khác mà người đưa ra chủ trương chưa lường hết. Chúng ta nên bình tĩnh xem xét.

Phép đo và thước đo khác nhau

Về mặt lý thuyết rất khó khẳng định rằng học sinh “có học lực yếu” trong quá trình học tập hoặc có kết quả thấp trong kỳ thi thử không thể vượt qua kỳ thi chính thức.

Đầu tiên, thước đo giữa các bài thi rất khác nhau. Kết quả đánh giá thường xuyên hoặc của bài thi thử liệu có đủ độ tin cậy không? Thước đo của các đợt kiểm tra- thi có cùng tiêu chuẩn không? Chất lượng các bài thi- kiểm tra có được đo lường để đảm bảo có độ khó nhất quán không? … Đó là chưa kể đến tình trạng tâm sinh lý của thí sinh trong các kỳ thi- kiểm tra.

Đó cũng là một số câu hỏi ta cần trả lời.

Tôi cho rằng các bài thi- kiểm tra trong hệ thống trường phổ thông của Việt Nam chưa đạt được độ nhất quán về các tiêu chí cơ bản[[1]] cần phải có. Nói theo ngôn ngữ dân dã là “nay khó mai dễ”. Bài thi cho học kỳ 2 có thể dễ hơn bài thi cho học kỳ 1 …

Đơn giản vì các câu hỏi hay bài thi chưa bao giờ được mang ra thi thử để đánh giá và điều chỉnh sao cho đáp ứng được các tiêu chí cần có của các câu hỏi thi.

Do vậy, ta khó khẳng định được rằng kết quả luôn đánh giá đúng học lực một cách nhất quán. Ai làm nghề dạy học cũng đều từng biên soạn đề thi một đôi lần, nhưng không phải tất cả họ đều trả lời được câu hỏi “Tại sao? Để làm gì? Đánh giá cái gì? Thế nào? …” một cách thỏa đáng khi đặt bút biên soạn đề thi.

Hơn nữa, yêu cầu của bài thi tuyển sinh đại học không hoàn toàn giống yêu cầu của bài thi kết thúc khóa học hay bài thi đánh giá thường xuyên về bản chất.

Bài thi tốt nghiệp hoặc kiểm tra thường xuyên đánh giá người học và người dạy đã đạt được những gì so với mục tiêu của chương trình học tập- đỗ càng nhiều càng tốt! Trong khi đó, bài thi tuyển sinh đại học muốn đo xem thí sinh có đủ năng lực và kết quả bài thi có được chấp nhận (vào trường đại học nào đó) hay không vì yếu tố “chỉ tiêu”.

Theo quan sát của tôi, các bài thi- kiểm tra ở trường phổ thông hiện nay mới thể hiện nội dung sách giáo khoa cụ thể. Nói rằng bài thi tuyển sinh phải “bám sát sách giáo khoa” chỉ là cách nói quen miệng, lẫn lộn với bài thi tốt nghiệp THPT về bản chất.

Phải nói là “bám sát chương trình” thì mới đúng. Vì chương trình có một nhưng sách giáo khoa có thể có hơn một. Như vậy, rất có thể học sinh không làm tốt bài thi theo sách giáo khoa vẫn có thể làm tốt ở bài thi dựa trên chương trình trong kỳ thi tuyển sinh đại học.

Bằng những thực tế qua nhiều lần tham gia biên soạn đề thi tuyển sinh cho trường nơi mình công tác, người viết bài có thể khẳng định rằng không phải đề thi của các năm đều có độ khó, khả năng phân loại tích cực … , như nhau. Đề thi của Bộ GD và ĐT hiện nay, tuy có ngân hàng câu hỏi, nhưng tình trạng này cũng chưa được cải thiện nhiều do rất nhiều nguyên nhân.

Do vậy, rất có thể học sinh bị xếp hạng học lực yếu vẫn vượt qua kỳ thi nào đó thì cũng không phải vì may rủi hoặc do cả hai: Đề thi thiếu nhất quán về độ khó và tính giá trị[[2]] …, và yếu tố tâm lý cá nhân.

Trong thực tế, tâm sinh lý của các em học sinh phát triển không đồng đều về nhịp độ, có em phát triển sớm có em phát triển muộn. 12 năm giáo dục phổ thông chưa hẳn đã phản ánh đúng và đầy đủ được trí lực và học lực thật của học sinh.

Và đặc biệt không đủ khả năng dự báo được sự phát triển của trí lực trong quá trình giáo dục sau phổ thông. Hơn nữa, chương trình học phổ thông có nhiều môn, nhưng kỳ thi tuyển sinh chỉ tập trung vào số môn nhất định. Có học sinh thiên về các môn khoa học, có học sinh lại thiên về các môn xã hội- nhân văn …

Trái ngược với “học sinh có học lực kém”, là “học sinh giỏi”. Nhưng thực tế cho biết không phải mọi thành viên đội tuyển học sinh giỏi đều thi đậu đại học. Có vài em tôi biết, luôn ở top-2/3 của đội tuyển khối chuyên đại học X lại thi trượt đại học đến … hai lần.

Ngoài ra, theo quan sát của giảng viên trực tiếp dạy đại học, một số không nhỏ sinh viên tuyển thẳng đã tỏ ra không khá hơn những sinh viên khác, với chính môn học đoạt giải, thậm chí ngược lại.

Quyền và cơ hội của học sinh

Ngoài những yếu tố có tính kỹ thuật về đánh giá trong giáo dục, chủ trương không cho học sinh có học lực kém đăng ký thi dự thi tuyển sinh đại học vi phạm quyền chính đáng của học sinh.

Hơn nữa, chủ trương này chưa tính đến những tiêu cực có thể xảy ra một khi học sinh có khả năng bị “cấm” vẫn muốn dự thi: Mua điểm và sửa học bạ- chuyện đã xảy ra những năm trước đây khi có chủ trương xét tuyển vào đại học, v.v…

Hãy để các em thực hiện quyền của mình, đồng thời đó cũng là những thử thách và cơ hội, thậm chí là ước mơ. Học mà không được thi, chắc chắn các em sẽ mất đi động lực học tập trong suốt cuộc đời mình sau này chứ không chỉ khi còn là học sinh. Nó sẽ để lại hậu quả tâm lý tiêu cực không chỉ cho bản thân các em. Thi mà trượt khác hẳn với không được dự thi.

Thi không đậu, học sinh phải tự điều chỉnh kế hoạch vì họ cũng hiểu rằng cuộc đời không thể chỉ dành cho những kỳ thi đi thi lại, và sẽ tìm hướng khác.

Mở cổng mới trước khi đóng cổng cũ

Nếu lời hứa hay kế hoạch đúng như của tỉnh nọ, và có thể

các tỉnh khác, tạo điều kiện hướng nghiệp và tạo việc làm  cho học sinh sau tốt nghiệp TH PT … thì đó là điều tốt. Nhưng liệu đó có phải là lời hứa có đảm bảo và có độ bền vững không?

Hãy hiện thực hóa điều đó và cho xã hội thấy kết quả trước khi ngăn các em dự thi đại học.

Song, cũng từ vấn đề này, đã đến lúc Bộ GD và ĐT phải nghĩ đến một phương án kết hợp được hai kỳ thi – tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học. Hoặc có phương án có thể giúp học sinh dự thi tuyển sinh quanh năm, giảm bớt áp lực của “mùa thi” hàng năm, như những nước có nền giáo dục tiên tiến, hoặc các nước trong khu vực đã và đang làm.

Ngoài ra, một khi vẫn còn kỳ thi tuyển sinh đại học (chắc sẽ còn lâu – vì đến như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, …vẫn chưa bỏ được), thì cơ cấu môn thi cũng cần được nghiên cứu để cải tiến, thay cho việc chia thành các khối thi như hiện nay.

Vai trò và trách nhiệm của nhà trường phổ thông là thực hiện tốt công trình hợp tác giữa người học và người dạy. Còn thi đại học hay không, hãy để học sinh tự chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Ông Kim Ngọc nổi tiếng vì có đề xuất mang tính thúc đẩy. Còn các đồng chí đồng hương của ông trong ngành giáo dục hiện nay lại muốn tạo sự kiện để … PR?

Lại một chuyện nữa khiến giáo dục của ta chẳng giống ai!

[1] Những ai quan tâm có thể xem thêm các tài liệu về đánh giá trong giáo dục.

[2] Facility value và Validity

 Nguyễn Phương

Link: http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/tuanvietnam/68230/-cam–thi-dai-hoc–that-hay-dua-.html

+ + + + +

Nếu có thời gian hãy đọc thêm:

Không đủ điểm, không cho thi đại học

http://bee.net.vn/channel/1983/201204/Khong-du-diem-khong-cho-thi-dai-hoc-1832470/

Học kém: không cho thi đại học

http://tuoitre.vn/Giao-duc/486382/Hoc-kem-khong-cho-thi-dai-hoc.html

Tranh cãi chuyện cấm học kém thi đại học

http://www.vietnamnet.vn/vn/giao-duc/67776/tranh-cai-chuyen-cam-hoc-kem-thi-dai-hoc.html

Điểm khảo sát thấp, không được thi Đại học?

http://www.baomoi.com/Home/DaoTao/vtv.vn/Diem-khao-sat-thap-khong-duoc-thi-Dai-hoc/8277048.epi

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: