Ô hô, tăng lương à?

Một cán bộ từng làm ở cơ quan thống kê nói vui: “Mức lương ấy (1.050.000 đồng) thì chỉ đủ để tồn tại, để sống ngáp ngáp thôi chớ làm sao mà đủ và còn tích lũy để tái tạo sức lao động mở rộng?”.

Mới nghe tin lương tối thiểu chung sẽ tăng từ 830.000 đồng lên 1.050.000 đồng vào tháng 1-5 tới, anh bạn tôi làm công chức ở một sở của TPHCM bật cười ha hả: “Ô hô, tăng lương à? Nói bù trượt giá thì đúng hơn chớ tăng cái gì mà tăng?”.
Tôi lại cãi: “Bù đâu mà bù vì cái CPI tháng rồi tăng có chút xíu thôi mà, trong khi lương tối thiểu tăng tới hai mươi mấy phần trăm?”. Anh bạn tôi thở dài: “Thì bởi những người tính lương tối thiểu đang sống trên mây. Đừng có nói với tui là lương này còn nhân với hệ số này nọ nghen. Còn nếu muốn nói thì về học lại cái định nghĩa lương tối thiểu đi”.

Bực mình vì cái “trình độ dân trí” của mình bị chê bai, tôi về tìm nát nước, cuối cùng cũng lôi ra được cái định nghĩa về lương tối thiểu trong hệ thống pháp luật của nước mình. Quy định đó là như vầy: “Mức lương tối thiểu được ấn định theo giá sinh hoạt, bảo đảm cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường bù đắp sức lao động giản đơn và một phần tích lũy tái sản xuất sức lao động mở rộng và được dùng làm căn cứ để tính các mức lương cho các loại lao động khác… Khi chỉ số giá sinh hoạt tăng lên làm cho tiền lương thực tế của người lao động bị giảm sút, thì Chính phủ điều chỉnh mức lương tối thiểu để bảo đảm tiền lương thực tế”.

Cái điều luật này soạn thảo từ năm 1994, quy định 3 khái niệm gồm: lương tối thiểu chung, lương tối thiểu vùng và lương tối thiểu ngành. Tuy nhiên, đến thời điểm này thì chỉ mới thực hiện được 2 thứ, đó là lương tối thiểu chung và lương tối thiểu vùng. Nói nôm na cho dễ hiểu, lương tối thiểu chung áp dụng cho khu vực hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, còn lương tối thiểu vùng thì để xài cho khu vực sản xuất kinh doanh.
Tôi đem cái định nghĩa lương tối thiểu và mức lương tối thiểu chung được áp dụng từ ngày 1-5 tới hỏi thử mấy người quen đang làm việc ở “khu vực hưởng lương từ ngân sách” xem họ có “bù đắp sức lao động giản đơn và một phần tích lũy tái sản xuất sức lao động mở rộng” không thì ai cũng cười hì hì và bảo: “Hoang đường!”. 10 người được hỏi thì hết cả 10 đều cho rằng quy định mức lương tối thiểu như vậy là quá lạc hậu, hoàn toàn không có tác dụng khuyến khích các đối tượng được hưởng thụ làm việc hết khả năng của mình để phục vụ xã hội.
Câu hỏi đặt ra là, căn cứ vào đâu mà những người làm chính sách quy định mức chi phí để “bù đắp sức lao động giản đơn và một phần tích lũy tái sản xuất sức lao động mở rộng” ở thời điểm 1-5-2012 là 1.050.000 đồng? Một cán bộ từng làm ở cơ quan thống kê nói vui: “Mức lương ấy thì chỉ đủ để tồn tại, để sống ngáp ngáp thôi chớ làm sao mà đủ và còn tích lũy để tái tạo sức lao động mở rộng?”.
Vị cán bộ ấy làm một bài tính đơn giản trong vòng 30 giây đã cho ra kết quả: Chi phí tối thiểu để bảo đảm cuộc sống tối thiểu cho 1 người tại TPHCM hiện nay phải là 3 triệu đồng. Chi phí ấy chỉ dành cho những nhu cầu cơ bản nhất là ăn, ở, đi lại, đau yếu, bệnh tật… Hoàn toàn không có chi phí cho hưởng thụ văn hóa tinh thần như vui chơi, giải trí, du lịch đó đây hoặc học hành để mở mang kiến thức nhằm tìm cơ hội việc làm tốt hơn.
Từ bài tính ấy, có thể nói, nếu phải sống theo khái niệm lương tối thiểu và quy định lương tối thiểu hiện nay (1.050.000 đồng) thì con người đã có “mức sống âm”, tức là tự ăn vào chính bản thân mình để sống!
Điều bất hợp lý thứ hai thể hiện rất rõ trong câu nói của chị thư ký ở văn phòng một sở nọ tại TPHCM: “Đứa em tui làm việc ở công ty, lương tối thiểu của nó là 2 triệu đồng; còn lương tối thiểu của tôi thì chỉ có 1.050.000 đồng dù tui ăn, ở, chi phí “tối thiểu” còn nhiều hơn nó”.
Chuyện đã rõ như ban ngày. Lương tối thiểu không bảo đảm mức sống tối thiểu. Thế nhưng lực lượng cán bộ, công chức, viên chức và những người “hưởng lương từ ngân sách Nhà nước” vẫn sống khỏe; thậm chí còn phải chen chân để có một chỗ trong khu vực ấy. Vậy thì, chắc chắn họ phải có một nguồn thu nhập nào đó ngoài lương để bù đắp vào khoản mà ngân sách chi không đủ?
Câu hỏi này xin dành cho những người làm chính sách vĩ mô! Chỉ có điều là, nếu cứ làm chính sách tụt hậu như thế thì mãi mãi người ta vẫn cứ đổ thừa để làm chuyện tiêu cực…
Và cái chuyện “tinh giản biên chế” mãi vẫn chỉ là một “chủ trương đẹp” bởi khi đi vào thực tế thì càng tinh giản, càng phình ra và ngân sách không kham nổi việc lương bổng cho một bộ máy “đông mà không tinh”.
Theo đại diện Bộ Nội vụ, từ năm 2003 đến nay, mức lương tối thiểu chung đã điều chỉnh 7 lần từ 210.000 đồng /tháng lên 830.000 đồng/tháng. Mức điều chỉnh này cao hơn mức tăng chỉ số giá tiêu dùng 142,27% và mức tăng GDP là 85,9%.
Bộ Nội vụ cũng nhìn nhận: Việc điều chỉnh mức lương tối thiểu chung chủ yếu dựa trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng và khả năng ngân sách, chưa bảo đảm được nhu cầu tối thiểu của cán bộ, công chức; mức tăng tiền lương thực tế thấp nên đời sống của người hưởng lương còn gặp nhiều khó khăn…
Phạm Nguyễn
+ + + + +
Sợ… tăng lương (22/04/2012)
ó thể nói điệp khúc tăng lương giờ đây đã trở thành một điệp khúc buồn. Chỉ có một bộ phận nhỏ CBCNVC nhà nước được tăng lương, nhưng giá cả lại ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng chục triệu người. “Vũ điệu giá cả” không chừa những đối tượng không được tăng lương, khiến những người này cũng bị “vạ lây”. Vậy là, đồng lương danh nghĩa của người lao động sắp tăng, thậm chí tăng mạnh nhưng mức lương thực tế, phản ánh sức mua thực sự của người tiêu dùng lại có xu hướng lao dốc khi giá cả hàng hóa không ngừng leo thang. Chính vì lương mới rục rịch tăng, giá cả đã “đi tắt đón đầu” từ trước khá lâu rồi, nên thay vì mừng, giờ đây hễ nghe nói tăng lương thì giới công chức thấy thờ ơ, còn người dân bỗng cảm thấy lo lắng nhiều hơn.
Người hờ hững
Điều đáng nguy hại là chỉ có một bộ phận công chức, viên chức Nhà nước được tăng lương, nhưng giá cả lại tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hơn 80 triệu người dân cả nước, nhất là những người lao động nghèo. Đón nhận tin tăng lương từ 1- 5 tới đây, nhân viên của một cơ quan cấp Bộ than phiền: Tôi làm công chức nhà nước đã 18 năm nay rồi, hơn 40 tuổi mà không biết đến khi nào mới dùng tiền lương để mua nổi một căn hộ chung cư. Và nếu làm một phép so sánh thì 12 năm trước, mỗi tháng lương của anh ta còn mua được một chỉ vàng. Nay sau bao lần lên lương theo định kỳ, rồi điều chỉnh mức lương tối thiểu, số đếm của lương tháng nghe có vẻ tăng lên, nhưng giá trị của một tháng lương lại tụt đi, không mua nổi một chỉ vàng…
Chung tâm trạng với công chức cấp bộ nọ, rất nhiều người đang công tác tại các cơ quan nhà nước cũng lập luận thế này: bỏ ra 5 năm học đại học với bao nhiêu chi phí tiền bạc. Ra trường để xin việc cũng rất nhọc nhằn, mà xin được vào biên chế nhà nước lại càng nhọc nhằn hơn. Xin được việc rồi thì ăn lương 2.34 x 1,05 triệu = gần 2, 5 triệu đ/tháng. Đến hẹn lại lên, 3 năm mới thăng một bậc lương. Nhưng nếu trừ các khoản đóng góp như BHXH, BHYT, công đoàn phí…thì số tiền mang về có khi chỉ tròm trèm 2 triệu đồng. Sống độc thân còn khó, nói gì đến chuyện trang trải cho cuộc sống gia đình.
Đón nhận tin tăng lương rất hờ hững, một công nhân ngành cơ khí cũng chia sẻ thế này: cách đây 16 năm đi làm thợ, hưởng lương 450 ngàn đồng. Sau 16 năm lương bậc 7 được 3.500.000 đồng. Lương như vậy, không thể đủ ăn, chứ đừng nói cho con học trường này, trường nọ. Vì không thể sống được bằng lương nên những người như anh ta muôn đời “chân ngoài dài hơn chân trong”…
Thực tế tiền lương cũng là nguồn cơn của nỗi băn khoăn: phải làm gì để vừa sống sao cho liêm khiết, vừa tận tâm cống hiến? Và không ít người trong số họ cũng đã tự tìm được câu trả lời: Thời buổi này có mấy ai sống được bằng lương, họ sống bằng “lậu”. Hoặc phải tìm cách…tham nhũng, hoặc là quay lưng lại với cơ quan nhà nước để làm cho các doanh nghiệp, các công ty liên doanh với nước ngoài. Hiện tượng chảy máu chất xám cũng bắt đầu từ đây.
Dân lo, Nhà nước cũng lo
Dù chưa có đầy đủ cơ sở để nói rằng tiền Việt Nam mất giá nhất thế giới, nhưng chí ít cũng có thể khẳng định rằng ở thời điểm hiện tại, tiền đồng Việt Nam mất giá hơn so với kíp Lào (bỏ 2,7 đồng tiền Việt mới đổi được một đồng kíp Lào). Lương chưa tăng nhưng các mặt hàng thiết yếu, từ thực phẩm, xăng dầu đến hàng tiêu dùng… trong cuộc đua maraton về giá, đã bỏ xa lương một khoảng cách dài dài. Không lo sao được vì lương tăng 1, giá đã tăng 3- 5 lần. Lý giải cho sự tăng giá vô tội vạ này, kể cả doanh nghiệp sản xuất đến những đại lý bán hàng cấp 4 đều đổ vạ cho xăng, cho điện…Lại nữa, tối ngày 20-4 xăng tiếp tục tăng 900đ/lít không khỏi khiến người tiêu dùng hoang mang lo lắng. Và chẳng phải chờ đến ngày 1-5, ngay từ bây giờ người dân đã phải đối phó với việc tăng giá “kép”.
Như đã nói, chỉ có một bộ phận nhỏ CBCNVC nhà nước được tăng lương, nhưng giá cả lại ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng chục triệu người. “Vũ điệu giá cả” không chừa những đối tượng không được tăng lương, khiến những người này cũng bị “vạ lây”. Vậy là, đồng lương danh nghĩa của người lao động sắp tăng, thậm chí tăng mạnh nhưng mức lương thực tế, phản ánh sức mua thực sự của người tiêu dùng lại có xu hướng lao dốc khi giá cả hàng hóa không ngừng leo thang. Vòng luẩn quẩn tăng lương – tăng giá đã diễn ra từ lâu. Người dân giờ không mong muốn (bị) tăng lương nữa, mà chỉ mong giá cả được bình ổn.
Về phía các doanh nghiệp, tăng lương, đồng nghĩa với việc quỹ lương (bao gồm lương, thưởng, các khoản bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, các quỹ trích theo lương) sẽ “phình” to và khiến gánh nặng chi phí của doanh nghiệp trở nên nặng nề hơn. Trong bối cảnh hơn chục nghìn doanh nghiệp “chết” trong 3 tháng đầu năm, sản xuất đình đốn vì sức mua của người tiêu dùng chững lại, giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, lãi suất ngân hàng vẫn ở mức “chót vót”…thì việc tăng các khoản chi phí nhân công cũng là một khó khăn không nhỏ đối với doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc tăng chi phí nhân công cũng khiến các doanh nghiệp tính toán cẩn trọng hơn trong kế hoạch sử dụng lao động, không tuyển dụng mới và thậm chí có thể sa thải hàng loạt nhân viên để cắt giảm chi phí.
Vậy vấn đề đặt ra ở đây là khi lương tăng thì Nhà nước mừng hay lo? Phân tích từ các chuyên gia cho thấy việc tăng lương được coi là việc làm “thuận ý trời, hợp lòng dân”. Tuy nhiên, việc tăng 26% mức lương cơ bản cũng sẽ khiến ngân sách Nhà nước phải gánh chịu thêm những khoản chi không nhỏ.
Tính toán của Bộ Tài chính cho thấy từ cuối năm 2011, nếu tăng lương tối thiểu ở mức 50.000 đồng/người, cả năm sẽ cần thêm 11.000 tỷ đồng cho chi lương. Còn với mức tăng 220.000 đồng như vừa công bố, danh mục các khoản chi Ngân sách Nhà nước sẽ phải “gánh” thêm gần 50.000 tỷ đồng. Trong khi đó, ngân sách đang “oằn” mình khi các khoản chi tăng 13,4%, tăng nhanh gấp hơn 30 lần so với tốc độ tăng thu ngân sách nhà nước. Hay chỉ tính riêng quý I, ngân sách nhà nước đã bội chi 26.190 tỷ đồng. Bộ Tài chính cũng thẳng thắn nhận định khả năng thu ngân sách Nhà nước trong thời gian tới tiếp tục khó khăn vì kinh tế chưa khởi sắc.
Từ những phân tích trên cho thấy, lương tăng nhưng cả người dân, doanh nghiệp lẫn Nhà nước đều lo nhiều hơn mừng. Nhưng giải quyết bài toán lương tiền và giá cả sao cho ổn thỏa, sao cho CBCNVC sống được bằng lương; giải quyết vấn đề an sinh xã hội thế nào để các nhóm yếu thế trong xã hội không bị thua thiệt, thì vẫn còn là một cái đích phấn đấu rất lớn ở phía trước.
Có điều này thì đáng để mọi người cùng suy ngẫm: Ai cũng đi làm và ai cũng có lương. Ai cũng có lương nhưng nói chung lương không đủ sống. Lương không đủ sống nhưng ai cũng sống, thậm chí một số công chức còn sống hoành tráng, xa xỉ nữa là đằng khác. Vậy thì lương có ý nghĩa gì không?
Trong cuộc gặp gỡ mới đây, một chuyên gia người Nhật Bản đang công tác tại Việt Nam đã thắc mắc với chúng tôi thế này: “Có cảm giác như ở đất nước các bạn, người ta thường tỏ ra khá dè dặt khi nói về lương. Hơn thế, gần đây nghe nói đến tăng lương, tại sao nhiều người lại…thở dài”?! Đành phải giải thích với bạn rằng “Cũng chẳng còn phản ứng nào tốt hơn cách thở dài. Vì dù có tăng bao nhiêu nữa, thì lương cũng không chạy nhanh bằng giá”.
Triết Giang
+ + + + +

6 triệu người được tăng lương, 90 triệu dân bị tăng giá

Đào Tuấn

“Sáu con số” để mua được một lít xăng. Chuyện đương nhiên. Chỉ là vấn đề thời điểm.

Khoảng 6 triệu người sẽ được tăng lương tối thiểu sẽ tăng lên 1,05 triệu đồng. Mức tăng 26%. Và một quan chức sau đó khẳng định mức tăng đã “cao hơn mức độ trượt giá”. Nhưng đó là chuyện của ngày 1-5. Có đù bù trượt giá hay không, đôi khi lại phải phụ thuộc vào giá xăng, giá điện, vào lạm phát chứ không phải chỉ nói rằng đủ hay không đủ mà được. Còn hôm nay, là câu chuyện của 90 triệu dân bị “nện giá”  khi tối muộn ngày thứ sáu cuối tuần, xăng bất ngờ tăng giá. Quả là một câu trả lời tức thời và không thể khiếm nhã hơn đối với 6 triệu người chưa kịp lo vì “bị” tăng lương và mấy chục triệu nông dân chưa hề biết lương là cái gì.
Xăng tăng giá đã trở thành một thứ điệp khúc dân gian, không lần nào là không dền dĩ cất lên. 2 tháng xăng 2 lần tăng giá- đạt kỷ lục cao nhất, đắt nhất từ trước đến nay. 1 tháng, lãi suất tiết kiệm 2 lần giảm. Ai đó có chứng kiến cảnh dân thủ đô ồ ạt, rồng rắn đi “đổ xăng chạy giá” mới thấy dù chỉ vài trăm đồng tăng thêm mỗi lít xăng cũng đã là gánh nặng tâm lý thế nào đối với người dân. Hôm qua, có người đọc còn cáu đến mức đề nghị xăng tăng hẳn lên 100k/lít để lâu lâu không phải nghe lại câu chuyện “kêu lỗ và giá xăng tăng”. Người khác thì “mơ về ngày đẹp trời” khi các DN đầu mối báo lãi liên tục, xin giảm giá liên lục.
Cũng chẳng cần phải cáu đến thế. Trong kỳ họp của Ủy ban thường vụ QH vừa rồi, thuật ngữ “thả giá”, đã được nhắc đến khi các vị đại biểu QH thảo luận về giá xăng trong Luật Giá. Xăng sẽ được “thả” theo giá thị trường, không còn nghi ngờ gì nữa. Và câu chuyện “sáu con số” để mua được một lít xăng là chuyện đương nhiên. Chỉ là thời điểm mà thôi.
Nhưng còn chuyện “ngày đẹp trời”, có lẽ là rất khó khi mà việc buôn bán nguồn năng lượng quan trọng lại vẫn chỉ nằm trong tay vài ông lớn. Chủ nhiệm ủy ban Tài chính và ngân sách Phùng Quốc Hiển trong suốt kỳ họp vừa rồi đã 4-5 lần nhắc tới hai chữ độc quyền. Chẳng hạn đối với giá xăng, ông cho rằng: Việc “định giá” là để khống chế mức lợi nhuận của đơn vị sản xuất, cung cấp hàng hóa để chống hiện tượng doanh nghiệp mặc sức lợi nhuận độc quyền. Còn đối với giá điện thì “Đây là lĩnh vực sản xuất độc quyền, nếu không định giá, sẽ có chuyện nhà sản xuất bắt chẹt người tiêu dùng”.
Chung quy cũng bởi hai chữ độc quyền. Bởi còn độc quyền thì không thể có “cơ chế thị trường”, hoặc thì cái gọi là cơ chế thị trường sẽ đó sẽ chỉ là một cơ chế danh nghĩa, với một thị trường vẹo vọ.
Bao giờ cho đến “ngày mai”? Bao giờ thì lương khỏi chạy theo giá? Bao giờ thì việc tăng vài đồng lương của 6 triệu người không ảnh hưởng đến 90 triệu người?
“Ngày mai” chỉ đến, xăng dầu điện nước có tăng có giảm, chữ “tăng” của việc tăng lương về đúng nghĩa là “làm cho nhiều hơn lên”, chỉ khi chấm dứt được tình trạng độc quyền.

Link:    http://daotuanddk.wordpress.com/2012/04/23/6-tri%E1%BB%87u-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-d%C6%B0%E1%BB%A3c-tang-l%C6%B0%C6%A1ng-90-tri%E1%BB%87u-dan-b%E1%BB%8B-tang-gia/

+ + + + +

Đọc tiếp trang 2 >>>

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s