Khép lại Diễn đàn: Sử học mênh mông và liên tục cập nhật: Dạy ra sao? Học ra sao? Khi mọi người đều thấy phải thay đổi (17/05/2012)

Không phải đến bây giờ, câu chuyện dạy sử, học sử mới trở thành mối quan tâm của toàn xã hội. Từ cách đây dễ đến hơn 10 năm, đã có nhiều hội thảo mà tại đó, các nhà nghiên cứu đặt ra gay gắt: Làm sao để dân ta phải biết sử ta? Đây cũng không phải lần đầu tiên, báo Đại Đoàn kết mở Diễn đàn về dạy sử, học sử. 5 năm trước, trên hàng chục số báo, chúng tôi cùng các chuyên gia giáo dục, các nhà sử học đã đưa ra Diễn đàn: Để dân ta phải biết sử ta…

Từ hơn 10 năm trước, khi ấy, chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 990 năm Thăng Long – Hà Nội, trong một cuộc hội thảo khá nóng, trong bối cảnh tối tối trên truyền hình ngập tràn phim dã sử Trung Quốc, yêu cầu cần có những bộ phim truyện lịch sử Việt Nam đặt ra thôi thúc như một mệnh lệnh từ cuộc sống. Và ai cũng hy vọng đến ngày Đại lễ 1000 năm Thăng Long, thay vì xem và thuộc lòng những Ung Chính, Càn Long… người Việt sẽ được xem những thước phim về Đức Lý Công Uẩn cực kỳ anh minh trong vai trò một nhà khai sáng Thăng Long, được xem nhà Trần oai phong, hiển hách nhưng cũng đầy những kỳ bí thâm cung… Nhưng rồi, không có gì hết, một lần nữa, chúng ta lỗi hẹn cùng lịch sử không biết đến khi nào?
Còn trong nhà trường, trò tiếp tục ê a những bài lịch sử thiên về tường thuật trận đánh, về ngày, về tháng khô khan cứng nhắc. Vào những ngày thành Thăng Long kỷ niệm tròn 1000 tuổi, hàng trăm điểm 0 lịch sử tràn ngập trong những bài thi…
Vậy là, các nhà sử học tiếp tục rung chuông, báo chí tiếp tục mở Diễn đàn. Đó là lý do để chúng tôi, một lần nữa, kiên trì mong mỏi cả xã hội phải thấy độ nguy cấp của những bài thi điểm 0 lịch sử, để cần thay đổi cách dạy và học sử. Khi mọi người đều thấy cần phải thay đổi, chúng tôi tin sẽ có những thay đổi.
Lịch sử không thay đổi, sự thật lịch sử là bất biến, không ai có thể làm thay đổi lịch sử của một dân tộc. Nhưng nhận thức lịch sử thì thay đổi. Điều này làm nên tính hấp dẫn của lịch sử bởi sự bí ẩn đòi hỏi khám phá không ngừng. Nói như nhà sử học Dương Trung Quốc, lịch sử là chính trị. Bởi vậy nhận thức lịch sử tùy thuộc vào từng giai đoạn của đất nước. Nhưng, như vậy không có nghĩa là có quyền nhận thức sai về lịch sử. Có những sự thật lịch sử vì quyền lợi quốc gia ở vào một giai đoạn cụ thể chưa thể được công bố, nhưng cái gì đã công bố thì phải đúng sự thật – đây là luận điểm của GS Phan Huy Lê… Đó là lý do để lịch sử phải được cập nhật, trong từng giai đoạn cụ thể.
Nói như vậy để thấy, tự thân lịch sử đã cực kỳ hấp dẫn. Vậy phải thay đổi thế nào để trở thành môn học hấp dẫn với học trò? Những ý kiến chúng tôi nhận được trong những ngày vừa qua khá phong phú. Đòi hỏi một “cuộc cách mạng” trong dạy sử, GS Lê Văn Lan lý giải là bởi đang có “lỗi của cả hệ thống”, từ định hướng, nhận thức lịch sử đến làm chương trình, viết sách giáo khoa, đào tạo giáo viên môn lịch sử mà “khâu nào cũng có vấn đề”…Cụ thể hơn, ý kiến của thầy cô dạy sử, của học trò học sử đề nghị ngoài những thay đổi về chương trình, sách giáo khoa thì nên có nhiều cách dạy sử, nhiều cách để học trò tiếp cận với lịch sử như các chương trình ngoại khóa, như học sử qua tên làng, tên phố, qua lịch sử của mỗi gia đình, dòng họ…
Là những người làm báo, bản thân chúng tôi cũng thấy, không thể trách học trò lười học sử, khi bài giảng lịch sử chưa hấp dẫn. Vẫn bị coi là môn phụ, vẫn cho là môn học thuộc lòng, thầy cô nào phải theo ngành sử chắc cũng không đầu tư, chưa kể chất lượng đầu vào của sinh viên khoa sử không cao, thì làm sao có thầy dạy giỏi. Về phía trò, kinh tế thị trường chi phối, gia đình và bản thân các em cũng chẳng mặn nồng với môn lịch sử, với các môn khoa học xã hội. Vậy nên, đây còn là vấn đề của thời đại và chắc không phải chỉ là vấn đề của Việt Nam.
Nhưng dẫu vậy, khép lại Diễn đàn này, không hy vọng có thể ngay lập tức có những chuyển biến trong việc dạy và học sử, chúng tôi – như đã nói ở trên, tin rằng khi mọi người đều thấy cần phải thay đổi, sẽ có những thay đổi.
Bởi vì chúng ta học sử để thấu hiểu những thăng trầm của dân tộc, để rút ra những bài học từ cả thành công và thất bại!
Bởi vì cho dù có nhiều môn học thời thượng có thể giúp mọi người kiếm được rất nhiều tiền, thì lịch sử vẫn là một trong những môn học quan trọng nhất của loài người!
Bởi vì chúng ta học sử không phải để chìm đắm vào quá khứ mà để tìm thấy tương lai từ những bài học ngụ ngôn của lịch sử!
Cẩm Thúy
Bà Dương Việt Hà
Phó Chủ tịch thường trực hội đồng đội Thành phố, Trưởng ban Công tác thiếu nhi Thành Đoàn Hà Nội
Hãy khích lệ niềm yêu sử, niềm tự hào về quê hương, dân tộc

Xuất phát từ thực tế, học sinh học kiến thức lịch sử tại trường thì nhiều, nhưng đọng lại trong trí nhớ không được bao nhiêu. Cuộc thi “Tìm hiểu lịch sử Việt Nam” do Thành Đoàn thực hiện vừa rồi đã góp phần trang bị cho các em tiếp cận sự kiện lịch sử một cách sinh động, khác với cách học trên lớp. Học sinh còn được hoá thân vào nhân vật, được tìm hiểu rất sâu kiến thức về mốc son lịch sử, nhân vật lịch sử các em yêu thích.

Cuộc thi để lại khá nhiều ấn tượng và sự ngỡ ngàng không chỉ đối với các phụ huynh mà còn cả đối với Ban giám khảo, trong đó có nhiều giáo sư, nhà nghiên cứu sử tham dự. Điển hình như câu hỏi “tên Thủ đô Hà Nội có từ bao giờ”? Đa số các đội đều trả lời sai là có từ thời vua Minh Mạng, vì lầm khái niệm “thủ đô” với tên “Hà Nội có từ bao giờ”. Bởi vậy, học sử phải cần sự chính xác, hiểu rõ, hiểu sâu; chứ học sinh không thể học vẹt. Hoặc khi kể về nhân vật lịch sử của mỗi vùng miền, học sinh đội đến từ Hoài Đức đã làm Ban giám khảo phải ngạc nhiên về sự am hiểu lịch sử của các em khi kể về một nhân vật lịch sử mà ngoài những nhà sử học thì không mấy ai nắm được. Ông Dương Trung Quốc, thành viên ban giám khảo đã phải bất ngờ và tâm đắc trước điều này.
Hiểu về lịch sử thì phải hiểu trên nhiều khía cạnh, góc độ, có sự gắn kết chứ không chỉ là sự cắt lát. Cuộc thi vừa qua thành công ở khía cạnh các đội thi, các thầy cô và học sinh đều nỗ lực tìm hiểu về lịch sử địa phương mình. Có thể cùng kể về nhân vật Chu Văn An, nhưng học sinh Thanh Trì (nơi Chu Văn An sinh ra) lại nhìn nhận ở góc độ khác; học sinh trường Chu Văn An lại kể dưới một góc nhìn khác, đầy sáng tạo. Nhưng đọng lại qua mỗi cuộc thi là đều mang lại giá trị đúc kết về lịch sử, bài học sâu sắc cho các em. Đó là điều mà chúng tôi luôn trăn trở hướng tới để tạo thêm nhiều sân chơi bổ ích, khích lệ niềm yêu sử, niềm tự hào quê hương trong mỗi học sinh.
Anh Thắng (ghi)
+ + + + +
Các bạn có thể đọc lại các quan điểm khác trên http://daidoanket.vn ở các trang tiếp theo
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: