The joy of re-reading

By Joan Wickersham

(Boston Globe 25-1-13)

WHEN I was 18, I became friends with a writer who was in his early 30s, and I asked him one day what he was reading. “Actually,” he said, “I’ve gotten to the stage where I’ve started re-reading.” Oh, dear, I thought, I guess he’s run out of books. I felt a little sorry for him, and also alarmed by the notion that maybe there were only enough good books in the world to occupy me for another dozen years or so. Was my friend hinting that there comes a point when we’re all stuck with reruns?

Now, more than three decades later, I know what he meant. You never run out of good books, but as much fun as it is to discover something new, one of life’s great joys is re-reading: going back to a book for the second or third or fifth time, and seeing how it has deepened and expanded since your last visit.

The first time you read “Great Expectations,” you read for plot. What is going to happen next? Who is Pip’s mysterious benefactor? Will Estella, the cold-hearted girl he loves, ever soften enough to marry him? How will Dickens weave the many threads together, and what will the carpet look like when he is finished? The second time you read it, you’ve already seen the overall pattern of the carpet. You understand that this is a novel about self-delusion. You are aware of Pip’s flaws as a narrator. You can trust him to tell you what happens, but not when he tries to tell you what it all means. You understand that this is a book about getting things wrong — and that in describing so precisely how we get things wrong, Dickens gets it exactly right.

The first time you read “Ethan Frome,” you’re bored. You’re probably 15, and reading the novel in a high-school English class. The teacher assigned it because it was short. Snow, ice, and a bunch of crabby New Englanders who don’t talk much. To make things worse, it starts with a scene between characters who turn out not to matter, which makes you want to throw the book out the window (the same window through which you’ll want to toss “Madame Bovary,” “Wuthering Heights,” and “My Antonia”).

But if you pick up “Ethan Frome” again 20 years later, you’ll be amazed at how much passion and compassion Edith Wharton was able to pack between the lines of that spare book. Its form perfectly matches its subject; it’s a taciturn novel about taciturn people, about deep feelings that can’t be put into words. It becomes a different book upon re-reading, once you’ve lived enough to understand the things that can’t be said. As the narrator says in the first chapter before he disappears from the book, “The deeper meaning of the story was in the gaps.”

The first time you read “Middlemarch,” most likely in college, you think it’s a book about other people. You would never steer your life in the wrong direction, like George Eliot’s sympathetic but misguided characters: Dorothea, who marries a man she thinks is a genius only to learn he’s a selfish, suspicious, shriveled-up pedant; Lydgate, the idealistic young doctor who falls for a narcissistic airhead; Fred, who keeps throwing money around even though the girl he desperately loves will marry him only if he stops throwing money around. They all start out with dreams and ambitions; life disappoints them and they disappoint themselves. Poor fools, you think.

When you read the book again — say in your 30s — you have a somewhat sickening fear that it’s a book about you. You haven’t made the same mistakes as George Eliot’s characters, but you’ve made different mistakes. You’ve had your own disappointments. Career plans that didn’t work out. Romantic missteps. Secrets you’ve kept, with disastrous results; secrets blurted out, equally disastrous. You’re still here, but you’re humbler, less lustrous. In short, you’ve lived.

And the more you go on living, the more prepared you will be to re-read “Middlemarch” yet again. This time you will realize that it isn’t a book about other people and it isn’t a book about you. It’s about all of us. In fact, it’s the broadest, most dimensional, most dispassionate, and most loving human panorama ever written. I reread it about a year ago, with a 77-year-old friend who was also re-reading. Almost every morning we would call each other to gossip about the inhabitants of Middlemarch, what they were up to and why. George Eliot’s town had become our town.

Re-reading never gets old. The books change because we change. The great books get greater as we understand them better: reading them over and over, and knowing that we will never be finished.

Joan Wickersham’s column appears regularly in the Globe. Her latest book is “The News From Spain: Seven Variations on a Love Story.’’

Link:   http://www.bostonglobe.com/opinion/2013/01/25/the-joy-rereading/23bPu9r4l2sGfodwkwfBbK/story.html?event=event12

+ + + + +

Niềm vui của sự đọc lại

Những cuốn sách trở nên tuyệt hơn khi chúng ta hiểu chúng hơn: đọc đi đọc lại, và biết rằng ta sẽ chẳng bao giờ hiểu hết được chúng. ĐBND giới thiệu bài của Joan Wickersham trên báo Địa cầu Boston (The Boston Globle).

 

Vào năm mười tám tuổi, tôi kết bạn với một nhà văn tuổi tầm ba mươi. Một ngày nọ tôi hỏi ông đang đọc sách gì. “Tôi đang bắt đầu đọc lại” – ông nói. Chắc ông hết sách rồi, tôi nghĩ bụng. Lúc ấy tôi hơi tiếc cho ông, và chột dạ khi nghĩ rằng sau này chắc không còn nhiều sách hay cho mình trong khoảng mươi năm nữa. Phải chăng ông bạn vong niên ấy đã gợi ý rằng rồi sẽ có lúc chúng ta mắc kẹt với sự lặp lại?

Hôm nay, hơn ba thập kỷ sau, tôi mới vỡ ra những gì ông nói. Bạn không bao giờ hết sách để đọc, thế nhưng cũng giống như khám phá những điều mới lạ, một trong những niềm vui lớn của cuộc sống là đọc lại: trở lại với cuốn sách lần thứ hai hay thứ ba hay thậm chí lần thứ năm, và xem thử tác phẩm đã sâu sắc và rộng mở hơn chừng nào từ lúc bạn ghé thăm nó lần trước đó.

Lần đầu bạn đọc cuốn Ước vọng lớn lao của Dickens, hẳn bạn chỉ đọc để nắm cốt truyện. Điều xảy ra tiếp theo là gì? Ân nhân bí ẩn của Pip là ai? Và Estella, cô gái có trái tim lạnh lùng mà anh yêu, sẽ xiêu lòng và nhận lời cầu hôn của anh không? Dickens sẽ làm thế nào để dệt nên các sợi chỉ, và tấm thảm sẽ như thế nào vào lúc nó hoàn thành? Lần thứ hai đọc cuốn sách, bạn đã thấy hết toàn cục các họa tiết của tấm thảm. Bạn biết rằng đây là tác phẩm về sự ảo tưởng. Bạn nhận ra những sai lầm của Pip với tư cách là người dẫn truyện. Bạn có thể tin vào những điều anh ta kể, nhưng không nên tin tưởng khi anh ta nói với bạn về ý nghĩa của chúng. Bạn hiểu rằng đây là cuốn sách nói về những sai lầm – và diễn tả chi tiết cái cách chúng ta mắc sai lầm, Dickens đã làm rất đúng cách.

Lần đầu tiên đọc Ethan Frome, bạn thấy chán. Có lẽ bạn đang độ tuổi thiếu niên, và đọc tiểu thuyết trong một lớp học tiếng Anh ở trung học. Các giáo viên giới thiệu bởi vì nó ngắn. Tuyết, nước đá, và một đống người vùng Tân Anh Cát Lợi cộc cằn kiệm lời. Để làm cho mọi việc tồi tệ hơn, tác phẩm bắt đầu với cảnh các nhân vật chẳng đáng kể, điều đó khiến bạn có thể muốn ném cuốn sách ra cửa sổ – vẫn cái cửa sổ mà thông qua đó bạn sẽ muốn quăng cả Madame Bovary, Đỉnh gió hú và Antonia của tôi.

Nhưng nếu bạn đọc lại Ethan Frome một lần nữa hai mươi năm sau đó, bạn sẽ ngạc nhiên trước bao nhiêu niềm đam mê và lòng trắc ẩn mà Edith Wharton đã có thể đúc kết giữa các dòng của cuốn sách bình dị đó. Hình thức của tác phẩm hoàn toàn phù hợp với chủ đề của nó, đó là một cuốn tiểu thuyết kiệm lời về những người ít nói, về những cảm xúc sâu sắc khó diễn đạt thành lời. Cuốn sách trở nên khác đi khi bạn đọc lại, khi bạn đã sống đủ lâu để hiểu được những điều mà ngôn từ không thể diễn tả. Như những gì mà người thuật lại nói trong chương đầu tiên trước khi ông ấy biến mất khỏi cuốn sách. “Ý nghĩa sâu xa hơn của câu chuyện nằm trong các khoảng trống”.

Lần đầu tiên bạn đọc Middlemarch, hầu như là trong thời sinh viên, bạn nghĩ rằng đó là cuốn sách về những người khác. Bạn không bao giờ hướng cuộc sống của mình đi sai đường, giống như các nhân vật dễ mến nhưng lạc lối của George Eliot: Dorothea, kết hôn với một người đàn ông mà cô nghĩ là thiên tài nhưng hóa ra lại là một kẻ ích kỷ, đa nghi, nhăn nhó và luôn tỏ vẻ thông thái rởm. Lydgate, một bác sĩ trẻ theo chủ nghĩa lý tưởng, lại yêu phải một thằng ngốc vị kỷ. Fred, người vẫn cứ ngoan cố vung tiền cho dù cô gái mà anh yêu chỉ kết hôn với anh nếu anh biết dừng lại. Tất cả họ đều bắt đầu với những ước mơ và tham vọng, cuộc sống khiến họ thất vọng và ngay cả chính họ cũng làm bản thân mình thất vọng. Có thể bạn sẽ nghĩ, đáng thương thay cho những kẻ ngốc.

Khi bạn đọc cuốn sách một lần nữa – lúc bạn khoảng ba mươi tuổi chẳng hạn – bạn có một chút sợ hãi lạ lùng rằng đó là một cuốn sách về bạn. Bạn chưa từng phạm phải những sai lầm như các nhân vật của George Eliot, nhưng bạn đã phạm các sai lầm khác. Bạn có nỗi thất vọng của riêng bạn. Kế hoạch sự nghiệp không thành. Sai lầm trong chuyện tình cảm. Bí mật mà bạn giấu kín, với hậu quả tai hại; bí mật được đưa ra ánh sáng, lại chẳng khác gì thảm họa. Bạn vẫn còn ở đây, nhưng bạn điềm đạm, ít bóng bẩy hơn. Tóm lại, bạn đã từng trải.

Ngày tháng đi qua, càng lớn tuổi, bạn ngày càng sẵn sàng hơn cho việc đọc lại cuốn Middlemarch. Thời gian này bạn sẽ nhận ra rằng nó không phải là một cuốn sách về những người khác và nó cũng chẳng phải là một cuốn sách về bạn. Nó là cuốn sách về tất cả chúng ta. Trong thực tế, tác phẩm văn chương này là bức tranh toàn cảnh về con người mang tính bao quát nhất, đồ sộ nhất, vô tư nhất, và nhân bản nhất từng được viết. Tôi đọc lại tác phẩm khoảng một năm trước, với một người bạn bảy mươi bảy tuổi cũng từng đọc lại cuốn đó. Hầu như mỗi buổi sáng, chúng tôi đều gọi nhau ra để tán dóc về các cư dân của Middlemarch, những gì họ đã làm và tại sao. Thị trấn của George Eliot đã trở thành thị trấn của chúng tôi.

Việc đọc lại là không bao giờ cũ. Những cuốn sách thay đổi vì chúng ta thay đổi. Những cuốn sách trở nên tuyệt hơn khi chúng ta hiểu chúng hơn: đọc đi đọc lại, và biết rằng ta sẽ chẳng bao giờ hiểu hết được chúng.

Theo Trà Kha – NDBND

Link:   http://tapchisonghuong.com.vn/tin-tuc/p0/c70/n11560/Niem-vui-cua-su-doc-lai.html

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: