“Cô giáo và người học trò” (Nguyễn Đại Hoàng chuyển ngữ)

by Elizabeth Silance Ballard
Nguyễn Đại Hoàng chuyển ngữ

[ GA – NEWS ] – Đây là một câu chuyện về tình Thầy Trò rất cảm động. Nguyên tác The Teacher của tác giả Elizabeth Siliance Ballard được đăng lần đầu tiên trên tạp chí Home Life các đây đã 37 năm. Chuyện ngắn này nhanh chóng trở nên nổi tiếng trên khắp thế giới. Ở Việt Nam cũng có hàng trăm bản dịch, tuy nhiên điều đáng tiếc là có rất ít bản dịch tốt. Nhằm đáp ứng nhu cầu tham khảo của quý vị độc giả và đặc biệt là các học viên Tiếng Anh, GA – NEWS xin giới thiệu sau đây bản chuyển ngữ của dịch giả Nguyễn Đại Hoàng – một bản dịch hy vọng sẽ chuyển tải được tinh thần và cốt cách của nguyên tác, với một văn phong giản dị. Rất mong nhận được sự góp ý của bạn đọc để bản dịch được tốt hơn.

Cô giáo & Người học trò

Mùa Thu năm đó, vào ngày đầu niên học, cô Jean Thompson đứng trước lớp 5 do cô phụ trách và phát biểu dăm ba lời chiếu lệ.

Và cô cũng làm điều mà các thầy cô giáo thường làm trong những dịp như vậy, cô nhìn xuống lớp học và nói rằng cô sẽ yêu thương và đối xử công bằng với tất cả học sinh. Nhưng cô kịp nhận ra điều mình vừa hứa hẹn có lẽ là bất khả thi, bởi ngay trước mắt cô, ngồi thu lu ở dãy bàn thứ ba – là thằng Teddy Stoddard!

Ai chứ cái thằng Teddy thì cô đã biết đến nó từ hồi năm ngoái, đó là một đứa gần như sống tách biệt với mọi người, chẳng chơi với ai, chẳng ai chơi với, áo quần lôi thôi lếch thếch chả ra làm sao, còn người ngợm thì rõ ràng rất cần được tắm gội thường xuyên! Nói chung là một đứa không sao ưa nỗi!

Không biết có phải vì ấn tượng không mấy dễ chịu này không mà trong suốt mấy tháng đầu năm học đó cứ gặp bài của thằng nhỏ là cô – với một cây viết đỏ lớn – thẳng tay đánh vào đó những dấu X , và cũng không ngại ngần gì khi hạ một chữ F vào bên trên tờ giấy ! ( 1 )

Vì Teddy luôn cáu kỉnh rầu rỉ nên dường như cũng chả có ai thèm quan tâm đến nó. Cô Thompson cũng thế, theo yêu cầu của nhà trường nơi cô đang dạy, lẽ ra ngay từ đầu năm học cô phải xem lại thành tích biểu các năm trước của từng đứa học trò, nhưng cô đã xếp xó hồ sơ của Teddy, lần lữa mãi cuối cùng cô mới coi tới. Thành thử cho đến khi mở ra cô mới thấy bối rối ngạc nhiên với hồ sơ của đứa học trò này.

Giáo viên lớp một phê rằng: “ Teddy là một học sinh ham hiểu biết, thông minh, và hay cười. Làm việc gì cũng gọn gàng, tươm tất. Em là niềm vui của người xung quanh ”.

Giáo viên lớp hai viết như thế này: “ Teddy là một học sinh rất xuất sắc, được bạn bè yêu mến, nhưng em đang gặp khó vì mẹ em mắc bệnh hiểm nghèo, và cuộc sống gia đình hẳn là rất chật vật ”

Giáo viên lớp ba ghi nhận: “ Teddy vẫn chăm học nhưng cái chết của người mẹ quả là khắc nghiệt với em. Em đã rất cố gắng nhưng người cha lại vô tâm, nếu cứ đà này thì sớm muộn gì chuyện nhà cũng sẽ ảnh hưởng không tốt đến việc học hành của em ”

Giáo viên lớp bốn phàn nàn rằng: “ Teddy chán nản và chểnh mãng chuyện học hành. Em không có mấy bạn bè, và thường ngủ gục trong lớp. Sự sa sút của em có thể sẽ còn tồi tệ hơn! ”

Cho đến lúc đó, có lẽ cô Thompson đã nhìn ra toàn bộ vấn đề, nhưng Giáng Sinh đang đến sát một bên. Thành thử từ đó cho đến ngày lễ, tưởng đâu những gì cô có thể làm là tập trung chuẩn bị cho chương trình văn nghệ ở trường, thế nhưng cũng chính trong thời gian đó, một lần nữa, cô buộc phải chú ý đến Teddy Stoddard.

Chuyện là nhân dịp lễ, tụi học trò đem đến lớp tặng cô những món quà, tất cả đều được gói bằng những tờ giấy bóng kiếng lấp lánh và với những dải ruy-băng xinh xắn, chỉ trừ món quà của thằng Teddy là bọc vụng về trong một tờ giấy nâu thô cứng có vẻ như được cắt ra từ một cái túi đựng đồ tạp hóa nào đó.

Và giữa hàng dãy tặng phẩm đẹp đẽ sáng láng của bọn học trò, cô Thompson không khỏi xót xa khi mở cái gọi là “ quà ” của Teddy. Một số đứa đã cười phá lên khi cô lấy ra một vòng đeo tay giả kim cương đã mất đi một số hột đá, và một lọ nước hoa chỉ còn góc tư. Nhưng cô đã khiến cho những tiếng cười nhạo im bặt khi cô khen chiếc vòng đeo mới đẹp làm sao, cô đeo nó vào tay, và thoa một ít nước hoa lên cổ tay.

Và cái thằng Teddy tội nghiệp ấy đã nấn ná ở lại sau cùng để nói với cô như thế này : “Cô ơi, hôm nay cô thơm như mẹ con hồi xưa vậy đó ! ”

Khi bọn học trò đã về hết, cô ngồi xuống và khóc cả giờ đồng hồ. Rồi từ ngày ấy trở đi, không chỉ là dạy các môn đọc, viết, và nói, cô thực sự bắt đầu dạy dỗ bọn trẻ. Tất nhiên là cô đặc biệt quan tâm đến Teddy. Cô khích lệ càng nhiều thì trò Teddy tiến bộ càng nhanh ! Và hồi đó vào những buổi kiểm tra quan trọng, cô Thompson đã không quên một chút nước hoa !

Vào cuối năm học, cậu bé đã trở thành một trong những học sinh tiến bộ nhất lớp, có thể nói là cậu đã trở thành “ học trò cưng ” của cô giáo – người có lần đã thề rằng sẽ yêu thương tất cả học trò như nhau !

Một năm sau, ở bục cửa nhà mình, cô thấy một mẫu giấy của Teddy, cậu nói rằng trong tất cả thầy cô giáo dạy tiểu học, cô là người thầy tuyệt vời nhất.

Sáu năm sau cô lại thấy một mảnh giấy khác của Teddy. Cậu nói rằng cậu đã tốt nghiệp trung học ở vị trí thứ ba trong lớp, và đối với cậu, trong mọi lúc, cô vẫn là người thầy tuyệt vời nhất.

Bốn năm sau, cô nhận được một lá thư khác của Teddy, cậu nói rằng cho dù trong đời nhiều lúc gặp khó khăn bế tắc, cậu vẫn theo đuổi sự học, và đã tốt nghiệp thủ khoa đại học. Cậu nói rằng cô Thompson vẫn là người thầy tuyệt vời nhất.

Bốn năm nữa trôi qua, và lại một lá thư nữa được gởi đến cô. Lần này cậu nói rằng sau khi đỗ cử nhân, cậu đã quyết định học lên. Lá thư cũng nói rằng cô giáo vẫn là người thầy tuyệt vời nhất, nhưng có một chi tiết là bây giờ tên của của cậu đã dài hơn, với giòng chữ được ghi như thế này: Theodore F. Stoddard, Bác Sỹ Y Khoa.

Thế nhưng câu chuyện chưa dừng lại ở đây. Bởi trong một bức thư gởi tới vào mùa Xuân Teddy kể rằng cậu đã gặp gỡ một cô gái và họ sắp kết hôn. Cậu nói rằng cha cậu đã mất một vài năm trước, cậu hỏi rằng liệu cô Thompson có vui lòng ngồi vào hàng ghế vốn chỉ dành riêng cho thân mẫu chú rễ hay không.

Và vào cái ngày đặc biệt đó, cô Jean Thompson lại đeo cái vòng tay cũ khuyết hạt, và cô lại xức thứ nước hoa cũ mà năm xưa tại kỳ họp lớp trong mùa Giáng Sinh cuối cùng cô đã dùng – chính là cái mùi thơm đã làm cho cậu bé Teddy nhớ mẹ.

Hai người ôm choàng lấy nhau, và BS. Stoddard thì thầm với cô Thompson như thế này: “ Thưa cô, con cám ơn cô đã đặt niềm tin vào con. Cám ơn cô vô cùng vì cô đã làm cho con thấy được giá trị của mình, làm cho con biết rằng con có thể làm nên điều khác biệt ”.

Nước mắt rưng rưng, cô Thompson khẽ đáp: “Teddy à, con nói sai hết rồi! Con mới là người đã dạy ta rằng ta có thể làm nên điều khác biệt đấy chứ! Thực sự là ta đã không biết dạy là như thế nào cho đến ngày ta gặp con! ”

NGUYỄN ĐẠI HOÀNG chuyển ngữ

3/2013
( 1 ) : X = dấu gạch chéo chỉ những điểm sai trong bài làm của học sinh. F = điểm kém.

**********************************************************************************

The Teacher

by Elizabeth Silance Ballard
This story first appeared in the March 1976 issue of Home Life magazine.

Jean Thompson stood in front of her fifth-grade class on that first day of school in the Fall and told the children a lie.

Like most teachers, she looked at her pupils, saying she loved each of them the same, that she would treat them all alike. But that was impossible for there in front of her, slumped in his third row seat, was a little boy named Teddy Stoddard.

Mrs. Thompson had watched Teddy the year before and noticed he didn’t play well with the other children, that his clothes were unkempt and that he constantly needed a bath. And Teddy was unpleasant. It got to the point during the first few months that she would actually take delight in marking his papers with a broad red pen, making bold X’s and then highlighting the “F” at the top of the paper.

Because Teddy was a sullen little boy, no one else seemed to enjoy him either. At the school where Mrs. Thompson taught, she was required to review each child’s records and delayed Teddy’s until last. She opened his file, and found a surprise.

His first-grade teacher had written, and I quote, “Teddy is a bright, inquisitive child with a ready laugh. He does his work neatly and has good manners. He is a joy to be around.”

His second-grade teacher had penned, “Teddy is an excellent student, well-liked by all his classmates, but he is troubled because his mother has a terminal illness and life at home must be a struggle.”

His third-grade teacher had noted, “Teddy continues to work hard but his mother’s death has been hard on him. He tries to do his best but his father doesn’t show much interest and his home life will soon affect him if some steps aren’t taken.”

Teddy’s fourth-grade teacher had commented, “Teddy is withdrawn and doesn’t show much interest in school. He doesn’t have many friends and often falls asleep in class. He is tardy and could become a more serious problem.”

By now Mrs. Thompson realized the extent of the problem, but Christmas was coming fast. It was all she could do, with the school play and all, until the day before the holidays began and she was suddenly forced to focus again on Teddy Stoddard.

Her children brought her presents, all in beautiful ribbon and bright paper, except Teddy’s, which was clumsily wrapped in the heavy, brown paper of a scissored grocery bag.

Mrs. Thompson took pains to open it in the middle of the other presents. Some of the children started to laugh when she found a rhinestone bracelet with some of the stones missing, and a bottle that was one-quarter full of cologne. She stifled the children’s laughter as she exclaimed how pretty the bracelet was, putting it on, and dabbing some of the perfume behind her wrist.

Teddy Stoddard stayed behind after class just long enough to say, “Mrs. Thompson, today you smelled just like my mom used to.”

After the children left, she cried for at least an hour. On that very day, she quit teaching Reading, Writing, and Speaking. Instead, she began to teach Children. Jean Thompson paid very particular attention to one they all called “Teddy.” As she worked with him, his mind seemed to come alive. The more she encouraged him, the faster he responded. On the days when there would be an important test, Mrs. Thompson would remember that cologne.

By the end of the year he had become one of the highest achieving children in the class and, well, he had also somewhat become, the “pet” of that teacher who had once vowed to love all of her children exactly the same.

A year later, she found a note under her door from Teddy, telling her that of all the teachers he’d had in elementary school, she was his favorite.

Six years went by before she got another note from Teddy. He then wrote that he had finished high school, third in his class, and she was still his favorite teacher of all time.

Four years later, she got another letter, saying that while things had been tough at times, he’d stayed in school, had stuck with it, and would graduate from college with the highest of honors.He assured Mrs. Thompson she was still his favorite teacher.

Four more years passed and yet another letter came. This time he explained that after he got his bachelor’s degree, he decided to go a little further. The letter explained that she was still his favorite teacher but that now, his name was a little longer. The letter was signed, Theodore F. Stoddard, M.D.

The story doesn’t end there. For there was yet another letter that spring. Teddy said he’d met this girl and was to be married. He explained that his father had died a couple of years ago and he was wondering if Mrs.Thompson might agree to sit in the pew usually reserved for the mother of the groom.

And on that special day, Jean Thompson wore that bracelet, the one with the rhinestones missing. And on that special day, Jean Thompson smelled the way Teddy remembered his mother smelling on their last Christmas together.

They hugged each other, and Dr. Stoddard whispered in Mrs. Thompson’s ear, “Thank you Mrs. Thompson for believing in me. Thank you so much for making me feel important and showing me that I could make a difference.”

Mrs. Thompson, with tears in her eyes, whispered back. She said, “Teddy, you have it all wrong. You were the one who taught me that I could make a difference. I didn’t know how to teach until I met you.”

Link:   http://www.gaspace.com.vn/Tin-Tuc/Tin-giao-duc/The-Teacher.aspx

+ + + + +

nguyenthanhnam1210: Xin trích lại từ blog Anhvu. Rất đáng để tham khảo

Bình luận thêm về bản dịch:

Bản dịch của anh NĐH là một ví dụ của một bản dịch “nhã” (tiêu chuẩn quan trọng vào bậc nhất trong 3 tiêu chuẩn của một bản dịch tốt, đó là “tín, đạt, và nhã”). Tuy nhiên, nếu ai chọn tiêu chuẩn “tín” để đánh giá thì có thể chưa đồng ý khi thấy anh NĐH đã dịch từ “a lie” trong câu đầu tiên ra thành cụm từ “những lời chiếu lệ” (tôi đã tô màu đỏ cả bản dịch lẫn bản gốc để các bạn dễ theo dõi), vì nó có vẻ hơi xa với nghĩa từ “lie” trong tiếng Anh. 

Nhưng trước hết, phải nói ngay rằng câu đầu tiên này có lẽ là câu khó dịch nhất trong toàn bài, dù xét từng chữ thì cả câu không có một từ nào khó cả, tất cả chỉ nằm trong phạm vi 1000 từ thông dụng nhất. Ngữ pháp của câu cũng rất đơn giản vì nó là một câu đơn với chỉ một mệnh đề.

Vậy thì tại sao nó lại khó dịch? Những bản dịch mà anh NĐH có trong tay dịch câu đầu tiên ra một cách đơn giản, từ-đối-từ đại loại như thế này:

Jean Thompson stood in front of her fifth-grade class on that first day of school in the Fall and told the children a lie. 


Jean Thompson đứng trước lớp 5 của cô vào ngày đầu năm học mùa thu năm ấy và nói với các học sinh những lời nói dối. 


Quả thật, mặc dù không khó tính và đòi hỏi cao như anh NĐH, nhưng tôi cũng đồng ý là dịch như trên quả là không đạt. Anh NĐH đã chuyển sang tiếng Việt câu tiếng Anh trên như sau: 

Mùa Thu năm đó, vào ngày đầu niên học, cô Jean Thompson đứng trước lớp 5 do cô phụ trách và phát biểu dăm ba câu chiếu lệ.

Câu tiếng Việt của anh NĐH thật trôi chảy và tự nhiên, trước hết là vì anh đã đảo phần trạng ngữ chỉ thời gian lên đầu cho đúng với phong cách viết của tiếng Việt. Và đặc biệt, anh đã đổi từ “a lie” từ “những lời nói dối” thành ra “dăm ba câu chiếu lệ”. Một cách xử lý sáng tạo, và từ tương đương trong tiếng Việt mà anh lựa chọn để chuyển dịch quả không tồi vì vẫn có nét nghĩa của sự không thật (lie) ở trong đó, mà lại không thô thiển như câu dịch trên. 

Nhưng đọc xong toàn bài thì tôi lại thấy từ “a lie” trong câu nói trên thực sự cần phải dịch là “lời nói dối” chứ không phải là cái gì khác, thì mới chuyên chở được ý tứ của bài văn. Bởi vì, khi đứng phát biểu trước lớp rằng sẽ thương yêu các em đồng đều như nhau, thì kìa, ngay sờ sờ trước mặt cô ở hàng thứ ba là một thằng bé có tên là Teddy mà cô biết cô không thể nào thương nổi. Vì cô đã để ý đến nó và có thành kiến xấu với cậu bé này ngay từ năm ngoái, khi nó còn học lớp 4.

Nói cách khác, từ “a lie” khó dịch không phải vì nó có nghĩa đặc biệt gì cả, mà vì lối hành văn cố tình gây shock của tác giả để tạo một hiệu ứng đặc biệt. Ai có thể chấp nhận được một cô giáo đứng trước học trò tiểu học mà lại thản nhiên thốt ra những lời nói dối như cô Thompson vậy?

Việc tác giả ngắt đoạn ở ngay cuối câu, khiến đoạn văn đầu tiên chỉ có đúng một câu với một sự kiện như trời giáng (cô Thompson đứng nói dối trước học trò) làm ta lúng túng, vì chưa thấy đoạn văn này có gắn kết với ý tưởng nào ở trong bài cả. Và nếu chúng ta chỉ dừng lại tìm kiếm ý nghĩa của từ “a lie” thì rõ ràng không có manh mối nào để giải thích tại sao cô giáo lại nói dối, nên cách xử lý của anh NĐH đã là rất “đắt” rồi.

Thực ra, sự liên kết ý tưởng giữa đoạn đầu tiên  (lời nói dối của cô Thompson) với toàn bài văn đã nằm ngay ở đoạn tiếp theo, với một hàm ý rất hay mà phải đọc hết truyện ta mới vỡ lẽ ra: Thì ra cô Thompson của chúng ta là một người có lương tâm chức nghiệp; chính lương tâm này đã khiến cho cô cảm thấy áy náy và tự trách thầm là mình đang nói dối bọn trẻ khi cô biết rằng cô sẽ khó lòng thực hiện được lời hứa của mình là sẽ thương yêu các em đồng đều. Ý  tự trách này được lập lại ở giữa bài khi cậu bé Teddy trở thành học trò cưng của cô – vâng, chính cô, người đã từng đứng trước học trò mà thề thốt rằng cô sẽ yêu thương tất cả các em ai cũng như ai! (Xin xem phần tôi tô màu cam ở giữa bài).

Quả là tuyệt bút, thực vậy. Rất ít lời, không bình luận, ngôn ngữ mộc mạc đơn giản, mà chỉ bằng thủ pháp sắp xếp các sự kiện cạnh nhau, cùng việc ngắt câu, ngắt đoạn độc đáo, tạo sự bất ngờ, chúng ta đã có một câu truyện thật thú vị.

Xin mạn phép anh NĐH cho tôi thử xử lý lại 2 đoạn đầu tiên nhé:

Jean Thompson stood in front of her fifth-grade class on that first day of school in the Fall and told the children a lie.

Like most teachers, she looked at her pupils, saying she loved each of them the same, that she would treat them all alike. But that was impossible for there in front of her, slumped in his third row seat, was a little boy named Teddy Stoddard.

Đứng trước đám học trò lớp 5 của mình vào buổi học đầu tiên mùa Thu năm ấy, cô Jean Thompson biết rằng thực ra mình đang nói dối. 

Như bất cứ giáo viên nào cũng làm trong ngày đầu năm, cô đưa mắt nhìn các em và hứa sẽ yêu thương và đối xử công bằng với tất cả, ai cũng như ai. Nhưng cô biết cô sẽ chẳng thể làm được điều này vì lù lù ngay trước mặt cô ở hàng thứ ba không ai khác hơn là chính thằng bé có tên là Teddy Stoddard.

Dịch như vậy có được không, anh NĐH ơi?

À quên nữa, có ai thấy bản tiếng Anh chỉ là “The Teacher” mà anh NĐH lại dịch là “Cô giáo và người học trò”  (thêm mấy từ “và người học trò”) không? Lại là một cách xử lý sáng tạo nữa, lần này dù cũng không “tín” – theo nghĩa là bám sát bản gốc, nhưng theo tôi bản dịch vì thế lại “đạt” hơn và cũng “nhã” hơn nữa.

Link:   http://bloganhvu.blogspot.com/2013/03/co-giao-va-nguoi-hoc-tro-nguyen-ai.html

Cô giáo và lời nói dối – Phản hồi của Nguyễn Đại Hoàng

Mẩu truyện về “Cô giáo và người học trò” qua phần chuyển ngữ của anh NĐH mà tôi đăng lên bloganhvu ngày hôm qua không ngờ đã được khá nhiều người quan tâm, không chỉ trong những vòng thân hữu của tôi và của anh NĐH, mà còn lan rộng ra ngoài rất nhiều nữa. Chẳng hiểu sự “hấp dẫn” của bài viết đó là do vốn câu truyện gốc đã rất hay, hay do phần chuyển ngữ của anh NĐH rất nhã, hoặc vì phần giới thiệu của tôi rất nhiệt tình, hay là tại phần bình luận, trao đổi về việc dịch từ “a lie” (lời nói dối) có thể giúp cho các bạn hiểu thêm một chút về tiếng Anh nữa, biết đâu. 

Hay là, thôi đúng rồi, tại vì tôi viết blog rất “duyên” (!), như anh GNLT, một thân hữu của tôi đã có lần có lời khen, đúng là thế chứ còn gì nữa! 😉

Dù vì lý do nào đi nữa, thì cũng rất cám ơn anh NĐH đã cho tôi và bạn đọc của blog này được cơ hội đọc và trao đổi về một câu truyện rất cảm động về tình thầy trò, lại vừa có dịp trao đổi về việc dịch và về tiếng Anh nữa chứ. Và trên hết, là nó làm cho trang blog của tôi có thêm một giọng mới, nhẹ nhàng và nhiều cảm xúc hơn cái giọng điệu khi cà rỡn, tưng tửng, khi mỉa mai, châm chích, khi lạnh lùng, khô cứng của tôi. Rất cám ơn anh NĐH nhé.

Entry ngắn mà tôi gửi các bạn hôm nay cũng là của anh NĐH với lời phản hồi về lời bình luận của tôi về cách dịch từ “a lie” của anh mà tôi đã đăng lên hôm qua. Cũng vậy, ta sẽ thấy bao giờ anh NĐH cũng rất nhẹ nhàng, soft-spoken (he really is) – hơn tôi rất nhiều. Khiến tôi đôi khi cũng phải suy nghĩ một chút: mình là phụ nữ mà sao lại cứ thẳng thừng, đốp chát, chứ chẳng hề nhẹ nhàng gì cả như thế này? Nhưng mà nghĩ lại, giọng văn ranh mãnh, tinh quái của tôi đôi khi cũng … rất hay, well, rất “duyên” như anh GNLT đã nói cơ mà, phải không các bạn? 🙂

Đùa một chút với các bạn cho thêm chút vui vẻ vào buổi sáng chủ nhật thôi. Mời các bạn đọc phản hồi của anh NĐH dưới đây. Và nếu được, xin góp phần vào cuộc tranh luận này cho nó xôm tụ các bạn nhé!
——————
PHẢN HỒI CỦA NGUYỄN ĐẠI HOÀNG về vụ “ A LIE ”

Kính thưa các bạn, phát hiện của cô PA về thủ pháp gây chú ý ngay câu mở đầu của tác giả – nữ văn sĩ Elizabeth Silance Ballard – quả là thú vị ! Đúng vậy tác giả đã dùng A LIE – một lời nói dối – để gây sốc, để gây tò mò cho độc giả – không biết chuyện gì đây ? Sao mà phải nói dối ? Đại loại như vậy. Và cô PA cũng đã đề nghị hai câu dịch đầu tiên và hỏi tôi có đồng ý không ? Xin trả lời : Đồng ý và cám ơn cô PA !

Nhưng cái băn khoăn của tôi là, với tư cách một nhà giáo thì khi cô Thompson tuyên bố cô thương yêu tất cả học trò lẽ nào câu nói ấy là hoàn toàn nói dối ? Đúng ra nếu không có sự xuất hiện của thằng Teddy Stoddard thì lời tuyên bố ấy có thể đã là sự thật. Sự xuất hiện của đứa học trò ấy khiến cho lời hứa hẹn với lớp của cô có nguy cơ thành không thể, thành bất khả thi ( impossible ). Bởi vì cô không có thiện cảm với em học sinh “ không sao ưa nổi ” đó. Vậy thì chỉ đối với em đó là cô không thực hiện đúng tuyên bố thôi. Còn mấy chục học sinh còn lại thì cô thương yêu được chứ ! Như vậy có thể nói là cô đã có lời hứa dối trá không ?

Thành thử có thể hiểu như thế này: Câu chuyện bắt đầu từ việc cô Thompson đã có một lời nói không thực bụng, thực lòng 100% trước học trò của mình trong ngày khai trường. [ Vì phải trừ đi phần x % không thể thương được thằng Teddy.] Về mặt số học, cô nói đúng ( 100 – x )% ! Chứ nói cô có lời dối trá với học trò thì quả là oan cho cô quá !

A LIE trong Tiếng Anh nhưng qua Tiếng Việt nên nhẹ đi một chút. Theo tôi là vậy.

Do vậy với câu :

Jean Thompson stood in front of her fifth-grade class on that first day of school in the Fall and told the children a lie.

Cô PA đã có một câu dịch hay, dường như cũng đã làm nhẹ đi phần nào nghĩa của chữ A LIE khi dịch là :

Đứng trước đám học trò lớp 5 của mình vào buổi học đầu tiên mùa Thu năm ấy, cô Jean Thompson biết rằng thực ra mình đang nói dối.

Nhưng tôi còn muốn “ thông cảm ” với cô giáo Jean Thompson hơn nữa, với câu dịch lúc 1g sáng đêm qua như thế này :

Mùa Thu năm đó, vào ngày đầu niên học mới, khi đứng trước đám học trò lớp 5 do cô phụ trách, cô Jean Thompson đã có một lời nói không hoàn toàn thực bụng !

Vâng tôi chỉ muốn nói là cô giáo Thompson của chúng ta chỉ không hoàn toàn thực bụng với tuyên bố của mình mà thôi.

Người ta nói 50 % của sự thật không phải là sự thật, nhưng trên 90% của sự thật thì sao ? Đương nhiên đó cũng không phải là sự thật, nhưng có thể gọi là cận sự thật chăng ? Có thể đó là trường hợp của cô Jean Thompson thưa các bạn.

Mà không chỉ có một mình cô giáo Jean Thompson phải chịu nỗi “ oan khiên ” này khi cô “ tới “ Việt Nam. Phải chăng cũng nên trách nữ văn sĩ Elizabeth Silance Ballard một chút khi trong tác phẩm The Teacher của mình – cô ấy đã hạ một chữ A LIE quá khó đối với văn hóa và xã hội Việt Nam – về nghề giáo ?

Xin cám ơn cô PA. Xin cám ơn quý vị.

Nguyễn Đại Hoàng

10/3/2013

Ghi chú : Bản dịch toàn bộ có một số sửa chữa nhỏ so với bản hôm qua. Các bạn có thể xem ở trang GASPACE.COM.VN – trong ngày mai.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: